Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Tarixin gizli üzü ORTAYA ÇIXDI - Kiçik qırmızı boya ləkəsi...
Alimlər tarixdə ilk dəfə mağara divarından qədim insan DNT-si əldə etməyə nail olublar. Tarixi kəşf Portuqaliyadakı Escoural mağarasında divardakı kiçik qırmızı boya ləkəsinin üzərində aparılan araşdırmalar zamanı edilib. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu tapıntı tarixöncəsi insanların izlərini araşdırmaq üçün tamamilə yeni imkanlar açır.
İndiyədək arxeoloqlar qədim insanlara dair məlumatları əsasən sümük qalıqları və ya mağara çöküntülərindən əldə edirdilər. İspaniya və Portuqaliyadan olan tədqiqatçılar isə fərqli üsula əl ataraq insanların toxunduğu, söykəndiyi və ya üzərində rəsmlər çəkdiyi mağara divarlarında genetik izlər axtarıblar. Bu məqsədlə Pireney yarımadasındakı 11 mağaradan boyalı və boyasız daş səthlərdən ümumilikdə 54 nümunə götürülüb.
Araşdırmalar zamanı Portuqaliyadakı Escoural mağarasında "Panel 11" adlandırılan qırmızı boya ləkəsinin üzərini örtən təbii kalsit təbəqəsinin genetik materialı minilliklər boyu qoruduğu müəyyən edilib. Laborator analizləri nəticəsində burada təxminən 4–5 min il əvvəl, bəlkə də daha qədim dövrdə yaşamış bir **Homo sapiens** fərdinə aid DNT izləri aşkarlanıb.
Almaniyadakı Maks Plank Təkamül Antropologiyası İnstitutunun tədqiqatçısı Alba Bossoms Mesa nəticələrin onu heyrətləndirdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, əvvəlcə belə bir nəticənin mümkünlüyünə şübhə ilə yanaşsa da, analizlər qədim insan DNT-sinin həqiqətən qorunub saxlanıldığını təsdiqləyib.
Bununla belə, alimlər qeyd edirlər ki, aşkar edilən DNT-nin mağara rəsmini çəkən şəxsə aid olduğu hələ dəqiq məlum deyil. Genetik iz həmin rəsmin hazırlanmasına kömək edən başqa bir insana və ya əsrlər sonra divara toxunmuş bir ziyarətçiyə də məxsus ola bilər.
Mütəxəssislərin fikrincə, əgər mağara divarları DNT-ni bu qədər uzun müddət qoruya bilirsə, gələcəkdə 20, 30 və hətta 40 min il əvvəl yaşamış insanların genetik izlərini də qayalardan əldə etmək mümkün ola bilər. Bu isə tarixöncəsi insanların həyatı və miqrasiyası ilə bağlı indiyədək cavabsız qalan bir çox sualın cavablandırılmasına kömək edə bilər.
XƏBƏR LENTİ
14 Iyul 2026
13 Iyul 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ