Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Böyük dəyişiklik oradan başlayır: Zəngəzur dəhlizi hansı imkanları açacaq?
"Naxçıvanda həyata keçirilən genişmiqyaslı layihələrə yalnız muxtar respublikanın sosial-iqtisadi inkişafı kontekstində baxmaq düzgün olmaz. Burada daha böyük strateji mənzərə var. Naxçıvanın infrastrukturunun yenilənməsi, şəhərsalma, sosial və turizm layihələrinin genişləndirilməsi, iqtisadi potensialının gücləndirilməsi muxtar respublikanın gələcəkdə Azərbaycanın regional nəqliyyat və iqtisadi xəritəsində daha mühüm mövqe tutmasına hesablanıb".
Bu fikirləri Musavat.com-a Milli Məclisin deputatı Vüqar İskəndərov deyib.
Deputat bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri çərçivəsində verilən mesajlar muxtar respublikanın gələcəyinə münasibətdə yeni mərhələnin başladığını göstərir:
"Burada söhbət yalnız mövcud problemlərin həllindən və ayrı-ayrı infrastruktur layihələrinin icrasından getmir. Əsas məqsəd Naxçıvanın qarşıdakı onilliklərdə meydana çıxacaq yeni iqtisadi və geosiyasi imkanlara hazırlanmasıdır. Uzun illər Naxçıvanın Azərbaycanın əsas hissəsindən coğrafi baxımdan ayrı olması daha çox məhdudiyyət kimi qiymətləndirilib. Lakin regionda yaranan yeni reallıqlar bu coğrafi xüsusiyyəti üstünlüyə çevirmək üçün imkan yaradır".
"Naxçıvan artıq yalnız Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan muxtar respublika kimi deyil, Azərbaycanın Türk dünyasına və daha geniş Avrasiya məkanına çıxış imkanlarını artıran strateji məkan kimi də qiymətləndirilməlidir. Bu baxımdan burada həyata keçirilən layihələrin hər biri daha böyük bir strategiyanın tərkib hissəsi kimi nəzərdən keçirilməlidir", - Vüqar İskəndərov vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, bu strategiyanın əsas istiqamətlərindən biri Zəngəzur dəhlizinin reallaşmasıdır:
"Zəngəzur bağlantısına yalnız Azərbaycanla Naxçıvan arasında quru əlaqənin təmin edilməsi kimi yanaşmaq məsələnin mahiyyətini kiçiltmək olardı. Zəngəzur dəhlizi açıldığı halda Naxçıvanın Azərbaycanın əsas hissəsi ilə birbaşa quru əlaqəsi bərpa olunacaq. Amma bununla məsələ bitmir. Azərbaycan-Türkiyə nəqliyyat bağlantısı yeni mərhələyə keçəcək, Mərkəzi Asiya ilə Türkiyə və Avropa arasında daşımalar üçün əlavə imkanlar yaranacaq. Bu səbəbdən Zəngəzur dəhlizi regional layihədən daha çox, Avrasiyanın nəqliyyat xəritəsinə təsir edə biləcək strateji bağlantıdır. Dəhlizin reallaşması Naxçıvanın iqtisadi strukturuna da ciddi təsir göstərə bilər. Çünki tranzit imkanlarının artması yalnız nəqliyyat sektorunun deyil, logistika, ticarət, xidmət, turizm və istehsal sahələrinin də inkişafına şərait yaradır".
Parlament təmsilçisinin fikrincə, Naxçıvanın gələcəyində logistika xüsusi yer tuta bilər:
"Yük axınlarının artması ilə logistika mərkəzlərinin, anbar komplekslərinin, nəqliyyat xidmətlərinin və yeni biznes istiqamətlərinin formalaşması mümkündür. Bununla yanaşı, Naxçıvanın tarixi və turizm potensialı da yeni nəqliyyat imkanları ilə birləşə bilər. Yəni dəhliz sadəcə keçid yaratmayacaq, ətrafında yeni iqtisadi ekosistem formalaşdıra bilər. Naxçıvanın Türk dünyasının tranzit qapılarından birinə çevrilməsi də real perspektivdir. Bunun üçün ilk növbədə Zəngəzur bağlantısının reallaşması, paralel olaraq isə Naxçıvanda müasir logistika və şəhər infrastrukturu yaradılması vacibdir. Türk dünyasında inteqrasiya artıq yalnız siyasi və mədəni əlaqələrlə məhdudlaşmır. İqtisadi və nəqliyyat bağlantıları bu prosesin əsas dayaqlarından birinə çevrilir. Azərbaycan burada mühüm mövqeyə malikdir. Naxçıvan isə Azərbaycan-Türkiyə xəttinin Mərkəzi Asiyaya uzanan daha geniş nəqliyyat sisteminə qoşulmasında xüsusi rol oynaya bilər. Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri çərçivəsində uzunmüddətli inkişaf məsələlərinin ön plana çıxarılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Naxçıvan şəhərinin gələcək inkişafına dair Baş Planın hazırlanması da dövlətin muxtar respublikaya yalnız bugünkü ehtiyaclar prizmasından yanaşmadığını göstərir. 2044-cü ilə qədər inkişaf perspektivinin müəyyənləşdirilməsi özü çox ciddi mesajdır. Bu o deməkdir ki, Naxçıvanın gələcəyi bugünkü reallıqlarla məhdudlaşdırılmır. Dövlət qarşıdakı onilliklərdə regionda formalaşa biləcək yeni nəqliyyat, iqtisadi və geosiyasi imkanları nəzərə alaraq bu günün infrastrukturunu qurur. Burada Azərbaycanın daha geniş geoiqtisadi strategiyasını da görmək mümkündür. Azərbaycan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərində mövqeyini gücləndirir, Orta Dəhlizin imkanlarını genişləndirir, nəqliyyat və logistika infrastrukturuna böyük investisiyalar yatırır. Zəngəzur dəhlizi isə bu sistemin mühüm həlqələrindən birinə çevrilə bilər.
“Azərbaycan artıq yalnız tranzit ölkə olmaq mərhələsində deyil. Məqsəd nəqliyyat yollarının keçdiyi və həmin yolların yaratdığı iqtisadi dəyərin ölkə daxilində formalaşdığı regional mərkəzə çevrilməkdir. Naxçıvanın gələcək rolu da bu strategiya daxilində qiymətləndirilməlidir", – deputat əlavə edib.
V.İskəndərov onu da qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfəri həm də Azərbaycanın regiondakı yeni geosiyasi reallıqlara münasibətini nümayiş etdirir:
"Azərbaycan proseslərin arxasınca getmək əvəzinə, yeni reallıqların yaratdığı imkanları əvvəlcədən qiymətləndirərək öz mövqeyini formalaşdırır. Bu gün Naxçıvanda görülən işləri yalnız bugünün ehtiyacları ilə ölçmək doğru deyil. Əslində burada sabahın Naxçıvanının infrastrukturu yaradılır. Zəngəzur dəhlizinin reallaşması ilə bu infrastruktur daha böyük iqtisadi və geosiyasi funksiyaya malik olacaq. Naxçıvan coğrafi baxımdan Azərbaycanın ayrılmış hissəsi olmaqdan çıxaraq Azərbaycanı Türkiyə və Türk dünyası ilə birləşdirən mühüm tranzit qapılardan birinə çevrilə bilər. Naxçıvanın qarşısında yeni mərhələ açılır. Bu mərhələdə əsas məsələ yalnız muxtar respublikanın inkişaf etdirilməsi deyil, onun Azərbaycanın regional və beynəlxalq iqtisadi strategiyasında oynaya biləcəyi rolu maksimum dərəcədə reallaşdırmaqdır. Beləliklə, Naxçıvanda bu gün həyata keçirilən layihələr yalnız yeni yolların, binaların və sosial obyektlərin yaradılması deyil. Bunlar Azərbaycanın gələcək regional mövqeyinə hesablanmış investisiyalardır. Zəngəzur dəhlizi reallaşdığı təqdirdə isə Naxçıvanın coğrafi mövqeyi onun ən böyük strateji üstünlüklərindən birinə çevrilə və muxtar respublikanı Türk dünyasının iqtisadi və nəqliyyat bağlantılarında mühüm qovşaqlardan biri edə bilər".
Cavanşir Abbaslı
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
23 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ