Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Cəhənnəmdə belə sağ qala biləcək YEGANƏ CANLI
Alimlər sözün əsl mənasında "cəhənnəmdə" – 64°C-yə dək temperaturda sağ qalmağı bacaran birhüceyrəli orqanizm kəşf ediblər.
Söhbət "Incendiamoeba cascadensis" və ya "alov amöbü" adı verilmiş yeni eukariotik amöb növündən gedir.
Musavat.com xəbər verir ki, bu barədə "Popular Mechanics" nəşri yayıb.
ABŞ-ın Sirakuz Universitetinin mikrobioloqu Beril Rappaportun başçılıq etdiyi komanda onu Kaliforniyadakı Lassen-Volkanik Milli Parkının ərazisində yerləşən "Hot Springs Creek" geotermal çayında aşkar edib. Tədqiqatçılar ekstremal dərəcədə yüksək temperaturlarda yaşaya bilən bakteriya və arxeyləri öyrənərkən, eukariotların - hüceyrələri nüvəyə malik olan orqanizmlərin də analoji şəraitə davam gətirə biləcəyini yoxlamaq qərarına gəliblər.
Əvvəllər belə yüksək temperaturların əsasən prokariotlar üçün əlçatan olduğu hesab edilirdi. Eukariotik hüceyrələr daha mürəkkəb struktura, xüsusən də həddindən artıq qızmaya qarşı həssas sayılan nüvə və orqanoidlərə malikdir. Lakin geotermal su hövzələrindən nümunələr toplanması zamanı alimlər bir neçə amöb ştamını təcrid edə biliblər.
Laboratoriyada onlar 145°F (təxminən 63°C) dərəcədə bölünməyə davam ediblər. 147°F (64°C) dərəcədə çoxalma dayanıb, lakin amöblər hələ də hərəkət edə və bakteriyaları ovlaya biliblər. Beləliklə, onlar eukariotlar üçün məlum olan əvvəlki temperatur rekordunu - 140°F (60°C) geridə qoyublar.
"Həyatın sərhədindəki fiziki faktorların öyrənilməsi hüceyrə biologiyasının imkanları və həyatın harada yarana və var ola biləcəyi haqqında anlayışımızı genişləndirə bilər", - deyə Rappaport və həmkarları tədqiqatda qeyd ediblər.
Genetik analiz göstərib ki, "Incendiamoeba" qızma zamanı DNT, zülallar və orqanoidləri stabilləşdirməyə kömək edən genlər dəstinə sahibdir. Xüsusilə zülalların düzgün bükülməsi ilə bağlı genlər fəal işləyir - bu proses adətən ekstremal temperaturlarda pozulur.
Tədqiqatçılar amöbün genomunda, həmçinin Yelloustoun və Yeni Zelandiya kimi digər geotermal ərazilərdən olan termofillərdə tapılan ardıcıllıqlara bənzər DNT sahələri də aşkarlayıblar. Bu, hələlik aşkar edilməmiş digər qohum növlərin varlığından xəbər verə bilər.
"Bu kəşf eukariotik hüceyrənin dözə biləcəyi həqiqi maksimum temperaturun nə qədər olması sualını doğurur", - deyə Rappaport bildirib.
Oxşar orqanizmlər potensial olaraq digər vulkanik ərazilərdə, geyserlərdə və ya okeanın dibindəki hidrotermal mənbələrin yaxınlığında mövcud ola bilər. Kəşf, həmçinin Yer xaricində həyatın axtarışı kontekstində də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. "Incendiamoeba" Yer şəraitinə uyğunlaşsa da, onun ekstremal istiyə dözmək qabiliyyəti astrobioloqlara mürəkkəb həyat formalarının potensial olaraq hansı əlverişsiz kənar mühitlərdə mövcud ola biləcəyini müəyyən etməyə kömək edə bilər.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
10 Oktyabr 2026
09 Oktyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ