Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Hava fəlakət gətirdi - Təcili hərəkətə keçdilər
İndoneziyada hava çirkliliyinə qarşı qeyri-adi addım: Göydən tonlarla quru buz atılması planlaşdırılır
Cənub-Şərqi Asiyada meşə yanğınları nəticəsində yaranan sıx tüstü havanı zəhərləyib, bəzi ərazilərdə səmanı narıncı və sarı rəngə boyayıb. İndoneziyada yanğınları nəzarətə almaq və tüstünün təsirlərini azaltmaq çətinləşdiyi üçün havadan quru buz atılması kimi qeyri-adi üsul gündəmə gəlib. El Nino ilə əlaqəli quraqlığın vəziyyəti daha da ağırlaşdırdığı bildirilir.
Musavat.com xəbər verir ki, İndoneziyanın Palanqkaraya şəhərində meşə yanğınlarının yaratdığı sıx tüstü səbəbindən səma sarı və narıncı rəngə bürünüb. Görünüş məsafəsi bəzi yerlərdə cəmi bir neçə on metrə qədər azalıb.
Hava keyfiyyətinin monitorinqi ilə məşğul olan IQAir platformasının məlumatlarına görə, cümə axşamı Kuala-Lumpur dünyanın havası ən çox çirklənmiş böyük şəhəri olub. Onu Sinqapur, İndoneziyanın Medan şəhəri və paytaxt Cakarta izləyib.
Yanğınların təsiri qonşu Şərqi Timorda da hiss olunub. Paytaxt Dili şəhərində havanın çirklənməsi səbəbindən məktəblərin üç gün müddətinə bağlandığı bildirilib.
Dörd aydır tüstü ilə mübarizə apardığını deyən motosiklet sürücüsü Heri vəziyyətin ağırlığını belə ifadə edib: “Tüstü o qədər sıxdır ki, maska taxsam da, onu nəfəsimə çəkməkdən qaça bilmirəm. Yanmış qalıqların külü gözlərimi yandırır. Amma işləməyə məcburam, çünki işləməsəm, pul qazana bilmərəm”.
İndoneziya yanğınları söndürmək üçün minlərlə yanğınsöndürəni səfərbər etsə də, alovları nəzarətə almaqda çətinlik çəkir.
Böhrana qarşı alternativ üsullardan biri kimi havadan quru buz atılması təklif olunub. Təhlükəsizlik naziri Dudunq Abdurahman tüstünün dağıdılması məqsədilə Cənubi Sumatranın bəzi ərazilərində bu metodun tətbiqinin planlaşdırıldığını açıqlayıb.
“Əgər bu sınaq uğurlu olarsa, üsulu digər kritik bölgələrdə də tətbiq edəcəyik”, – deyə o bildirib.
Bununla belə, təqdim olunan məlumatlarda quru buzun havanın çirklənməsini nə dərəcədə azaldacağı və sınağın nəticələrinin necə olacağı barədə konkret göstəricilər yer almır.
Güclü El Nino hadisəsi ilə əlaqələndirilən quraqlıq Sumatra, Borneo və Papua ərazilərində geniş meşə və plantasiya sahələrinin yanmasına səbəb olub. Tüstü İndoneziya ilə yanaşı, Malayziya, Sinqapur, Filippin və Şərqi Timor kimi ölkələrdə də hava keyfiyyətinə mənfi təsir göstərib.
Mütəxəssislər problemin əsas səbəblərindən biri kimi meşələrin qırılmasını və kənd təsərrüfatı sahələri yaratmaq məqsədilə su-bataqlıq ərazilərinin qurudulmasını göstərirlər.
Araşdırmalara görə, tüstünün əhəmiyyətli hissəsi torf bataqlıqlarında baş verən yanğınlarla bağlıdır. Bu ərazilər quruduqda alov torpağın dərin qatlarına keçə bilir və belə yanğınların söndürülməsi xeyli çətinləşir.
Copernicus Atmosfer Monitorinq Xidmətinin baş elmi əməkdaşı Mark Parrinqton bildirib ki, mövcud yanğınların ümumi emissiyaları hələ 2015-ci ildə bölgədə yaşanan böyük fəlakətin səviyyəsinə çatmayıb. Bununla belə, o, yanğın mövsümünün davam etdiyini və tüstünün hava keyfiyyətinə dağıdıcı təsirlərinin bir müddət də sürə biləcəyini vurğulayıb.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
15 Oktyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ