Onlayn ictimai-siyasi qəzet
ABŞ və İran razılaşdı - O NÜANS hər şeyi dəyişə bilər
ABŞ və İran Fars körfəzində müharibəyə son qoymaq üçün ilkin saziş imzalayıblar.
Musavat.com "Reuters" agentliyinə istinadən xəbər verir ki, jurnalistlərin rəyinə görə, bu razılaşma münaqişənin nizamlanması yolunda ən mühüm addımdır, lakin sənədin təfərrüatları hələ dərc edilməyib və hər iki ölkə daimi atəşkəsin hələ razılaşdırılmalı olduğunu bildirib.
Məqalədə izah olunur ki, bu razılaşma aprel ayında elan edilmiş kövrək atəşkəsin müddətini daha 60 gün uzadacaq. Həmçinin, fevral ayında ABŞ və İsrailin İrana hücumundan sonra rəsmi Tehranın faktiki olaraq blokadaya aldığı Hörmüz boğazının yenidən açılmasına imkan verəcək. Danışıqların növbəti mərhələsində isə tərəflər İranın nüvə proqramının gələcəyi kimi daha mürəkkəb məsələləri nəzərdən keçirəcəklər.
Xüsusilə, "Böyük Yeddilik" (G7) sammitində iştirak etmək üçün Fransaya gələn ABŞ prezidenti Donald Tramp sazişin tam imzalandığını bəyan edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens cümə günü Cenevrədə keçiriləcək rəsmi imzalama mərasimində iştirak edəcək.
"Reuters" vurğulayır ki, bu saziş İranda və Livanda əksəriyyəti mülki şəxslər olmaqla, ən azı 7 000 insanın həyatına son qoyan və qlobal enerji bazarlarında xaosa səbəb olan münaqişənin həlli istiqamətində atılmış ən mühüm addımdır. Buna baxmayaraq, sənəddəki bir çox məqam qaranlıq qalır və onun müddəalarının aprel ayındakı atəşkəsdən nə ilə fərqləndiyi hələ də aydın deyil.
Eyni zamanda, İran prezidenti Məsud Pezeşkian sosial şəbəkə hesablarında ABŞ və İran arasındakı anlaşma memorandumunu hərbi əməliyyatların dayandırılması yolunda "vacib addım" adlandırıb, lakin uzunmüddətli atəşkəs barədə yekun razılaşmanın hələ tam formalaşmadığını vurğulayıb.
Öz növbəsində, Cey Di Vens CNN telekanalına müsahibəsində imzalanmış memorandumun cəmi 1,5 səhifədən ibarət olduğunu və çox ümumi xarakter daşıdığını bildirib. Amerikalı rəsmilər isə təfərrüatların yaxın iki gün ərzində açıqlanacağını qeyd ediblər. Vens əlavə edib ki, memorandum İrana qarşı sanksiyaların yumşaldılmasını nəzərdə tutan "çox əhəmiyyətli tədbirlər paketi"ni ehtiva edir.
"Reuters"in yazdığına görə, ABŞ və İran nümayəndələri sanksiyaların ləğvi, xaricdəki aktivlərin dondurulmasının dayandırılması və daxilində ABŞ hərbi bazaları yerləşən qonşu Fars körfəzi ölkələri tərəfindən maliyyələşdiriləcək 300 milyard dollarlıq yenidənqurma fondunun yaradılması nəticəsində İranın böyük iqtisadi mənfəət əldə edəcəyini bildirirlər.
Bununla yanaşı, amerikalı rəsmilər vurğulayıblar ki, bu dividendləri qazanmaq üçün İran ABŞ-nin nüvə silahı yaratmaqdan imtina etmək və Livandakı "Hizbullah" kimi qruplaşmalara dəstəyi dayandırmaq tələblərini yerinə yetirməlidir.
Bundan əvvəl Böyük Britaniyanın "The Telegraph" qəzetinin şərhçisi Çarlz Mur Trampın İrana qarşı yanaşmasının Ukrayna üçün narahatlıq siqnalı ola biləcəyini qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton və Tehran arasındakı razılaşmaların yekun mətni hələ dərc olunmayıb və danışıqlar prosesi istənilən an pozula bilər.
"Müvəqqəti olaraq "sülh" adlandırılan bir vəziyyət bərpa olunduğu üçün prezident Tramp bunu digər böhranlarda da tətbiq etməyə çalışacaq. O, oxşar bir "sülhü" Ukraynaya da gətirməyə cəhd edəcək və Rusiya bundan öz xeyrinə necə istifadə edəcəyini yaxşı biləcək", - deyə Mur xəbərdarlıq edib.
Eyni zamanda, mediada ABŞ və İran sazişinin Rusiyaya necə təsir edə biləcəyi müzakirə olunur. Jurnalistlər yazır ki, bu müqavilə bağlanacağı təqdirdə, Rusiyanı regional müstəvidə faydalı edən fövqəladə vəziyyəti ortadan qaldıracaq, lakin İrana güc verən presedenti qoruyub saxlayacaq. Buna görə də analitiklər ABŞ və İran arasındakı sazişin Rusiya üçün əlverişsiz olmasının 7 əsas səbəbini qeyd ediblər.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
04 Iyul 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ