Prezidentin Naxçıvan səfəri və AzTV-yə müsahibəsi göstərdi: bir zamanlar blokada ilə sıxışdırılan Azərbaycan torpağı yeni nəqliyyat, enerji və sənaye xəritəsinin mərkəzinə gəlir

Prezident İlham Əliyev avqustun 11-dən Naxçıvan Muxtar Respublikasında səfərdədir. Dövlət başçısını birinci xanım Mehriban Əliyeva müşayiət edir. Prezident və birinci xanım səfər çərçivəsində bir sıra mühüm iqtisadi, sosial, enerji və infrastruktur layihələri ilə tanış olub, yeni obyektlərin təməlqoyma və açılış mərasimlərində iştirak ediblər.

Musavat.com-a görə, səfərin proqramının özü əslində Naxçıvanın gələcək inkişaf modelini göstərir: sənaye, enerji, nəqliyyat, sosial infrastruktur və turizm.

Prezident və birinci xanım Naxçıvan Sənaye Parkının təməlqoyma mərasimində iştirak edib, Naxçıvan şəhərində “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarında görülən işlərlə tanış olublar. Naxçıvan Regional DOST Mərkəzinin açılışı keçirilib, yeni “Naxçıvan” Mehmanxana Kompleksinin təməli qoyulub. Dövlət başçısı və birinci xanım Ulu Öndər Heydər Əliyevin Naxçıvan şəhərindəki abidəsini də ziyarət ediblər.

Amma səfərin siyasi çəkisini daha aydın göstərən Prezident İlham Əliyevin elə Naxçıvanda Azərbaycan Televiziyasına verdiyi geniş müsahibə oldu.

Prezident həmin müsahibədə Naxçıvana dövlət siyasətinin yalnız bir bölgənin inkişafı kimi baxılmadığını ortaya qoydu. Dövlət başçısının açıqlamalarında Naxçıvanın gələcəyi sənaye, enerji, nəqliyyat, yeni iş yerləri və Azərbaycanın ümumi geoiqtisadi strategiyası ilə birbaşa əlaqələndirildi.

İlham Əliyev Prezident kimi Naxçıvana artıq 17-ci dəfə səfər etdiyini vurğuladı. Bu fakt özü də Naxçıvana münasibətin miqyasını göstərir.

Azərbaycanın siyasi tarixində Naxçıvan heç vaxt sadəcə ölkənin əsas ərazisindən ayrı düşmüş muxtar respublika olmayıb. Bu torpaq həm dövlətçilik tariximizin mühüm ünvanlarından, həm də Azərbaycanın ən mürəkkəb geosiyasi nöqtələrindən biridir.

İllərlə blokada şəraitində yaşayan Naxçıvan isə indi tamam başqa mərhələnin astanasındadır.

Bir vaxtlar coğrafiyası onun əsas problemi idisə, indi məhz həmin coğrafiya Naxçıvanın ən böyük üstünlüyünə çevrilir.

Prezident İlham Əliyevin hazırkı səfərinə də məhz bu böyük mənzərədən baxmaq lazımdır.

Söhbət təkcə yolların çəkilməsindən, müəssisələrin tikilməsindən, yeni sosial obyektlərin açılmasından getmir. Naxçıvan Azərbaycanın Zəfərdən sonra qurduğu yeni regional arxitekturanın əsas nöqtələrindən birinə çevrilir.

Bu prosesin tarixi təməli var.

Azərbaycanın ən ağır illərində Ulu Öndər Heydər Əliyev Naxçıvanın qorunmasını dövlətçilik məsələsi səviyyəsinə qaldırdı. Türkiyə ilə əlaqələrin genişləndirilməsi, İran istiqamətində imkanların yaradılması, blokadanın ən ağır vaxtlarında muxtar respublikanın ayaqda saxlanılması həmin strateji xəttin tərkib hissəsi idi.

Prezident İlham Əliyevin hakimiyyəti illərində bu siyasət yeni inkişaf mərhələsinə keçdi.

İnfrastruktur, energetika, yollar, sosial obyektlər, istehsal və iqtisadiyyat sahəsində görülən işlər Naxçıvanın yalnız cari ehtiyaclarına hesablanmadı. Bu gün daha aydın görünür ki, gələcəyin Naxçıvanı üçün baza hazırlanırdı.

Və həmin gələcək artıq başlayır.

Bunun ən konkret göstəricilərindən biri Naxçıvan Sənaye Parkıdır. Yeni parkın yaradılması onu göstərir ki, Bakı Naxçıvanı yalnız tranzit ərazi kimi görmür. Məqsəd yükün Naxçıvandan sadəcə keçməsi deyil, onun ətrafında istehsal, xidmət, logistika və əlavə dəyər yaradan iqtisadiyyatın formalaşdırılmasıdır.

Enerji sahəsində planlar isə bundan da böyükdür.

Prezident AzTV-yə müsahibəsində Naxçıvanın gələcəkdə enerji ixrac edən bölgəyə çevriləcəyini açıqlayıb. Sənaye Parkının tərkibində 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyasının tikilməsi nəzərdə tutulur. Dövlət başçısının açıqlamasına görə, hazırda Naxçıvanın generasiya gücü təxminən 200 meqavatdır. Yəni təkcə nəzərdə tutulan yeni stansiyanın gücü mövcud generasiya imkanlarından 1,5 dəfə çox olacaq.

Bu, artıq başqa Naxçıvandır.

Söhbət öz enerji ehtiyaclarını təmin etməkdən enerji ixracına keçən Naxçıvandan gedir.

“Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarında aparılan işlər də həmin strategiyanın digər istiqamətidir. Naxçıvanın günəş və digər bərpaolunan enerji potensialı nəzərə alınarsa, gələcəkdə muxtar respublikanın Azərbaycan-Türkiyə-Avropa enerji bağlantısında ayrıca rol qazanması real perspektivə çevrilir.

Lakin bütün bunların arxasında 2020-ci ildə qazanılmış tarixi Zəfər dayanır.

44 günlük Vətən müharibəsi yalnız Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun azad olunması ilə nəticələnmədi. Azərbaycan döyüş meydanında regionun onilliklər ərzində dəyişməz görünən siyasi reallığını dağıtdı.

Bundan sonra masaya tamam başqa gündəlik gəldi: sülh, kommunikasiyaların açılması, dəmir yollarının bərpası, yeni avtomobil magistralları, logistika, enerji və ticarət xətləri.

Bu böyük xəritədə Naxçıvan xüsusi yer tutur.

Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında fasiləsiz nəqliyyat əlaqəsinin yaradılması artıq yalnız ölkənin iki hissəsinin birləşdirilməsi məsələsi deyil.

Söhbət Xəzərin o tayından başlayan, Mərkəzi Asiyanı Azərbaycan üzərindən Türkiyə və Avropaya bağlayan böyük geoiqtisadi xəttin yeni qolundan gedir.

TRIPP-in strateji əhəmiyyəti də məhz buradadır.

Bu layihə Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin çərçivəsini aşaraq daha böyük Avrasiya nəqliyyat sisteminin tərkib hissəsinə çevrilmək potensialına malikdir. Azərbaycan-Naxçıvan-Türkiyə istiqamətində fasiləsiz bağlantının yaranması Mərkəzi Asiya-Xəzər-Azərbaycan-Türkiyə-Avropa xəttinə əlavə imkan yaradacaq.

Azərbaycanın tranzit xəritəsi şaxələnəcək.

İndiyədək Azərbaycanla Türkiyə arasındakı əsas quru yük axınlarının böyük hissəsi Gürcüstan üzərindən həyata keçirilib. Gürcüstan bundan sonra da Azərbaycanın strateji tərəfdaşı və mühüm tranzit ölkəsi olaraq qalacaq. Lakin Naxçıvan üzərindən alternativ xəttin açılması ölkəmizin imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Alternativ yol əlavə yük deməkdir.

Alternativ yol daha böyük iqtisadiyyat deməkdir.

Alternativ yol həm də tranzit təhlükəsizliyi deməkdir.

Ən mühüm dəyişiklik isə Naxçıvanın öz statusunda baş verəcək.

Muxtar respublika Türkiyə, İran və Ermənistanla sərhəddə yerləşir. Bu coğrafiya Naxçıvanı böyük regional bazarların düz mərkəzinə çıxarır. Tarixən Qafqazdan Anadoluya və Yaxın Şərqə gedən yolların üzərində yerləşmiş Naxçıvan XXI əsrdə həmin tarixi funksiyasını dəmir yolları, avtomobil magistralları, logistika terminalları və enerji xətləri ilə yenidən bərpa edə bilər.

Bir zamanlar yolların bağlandığı Naxçıvandan indi böyük ticarət yolları keçəcək.

Amma məsələ yalnız tranzitdən ibarət deyil.

Naxçıvandan milyonlarla ton yük keçəcəksə, həmin yükün ətrafında yeni iqtisadiyyat qurulmalıdır. Logistika mərkəzləri, anbar kompleksləri, istehsal və emal müəssisələri, sənaye zonaları, gömrük infrastrukturu, xidmət sektoru və minlərlə yeni iş yeri…

Bu baxımdan Prezidentin səfər zamanı Naxçıvan Sənaye Parkının təməlini qoyması simvolik hadisə deyil. Bu, yeni iqtisadi modelin praktik başlanğıclarından biridir.

TRIPP və onun ətrafında formalaşacaq kommunikasiya şəbəkəsi gələcəkdə istehsal klasterlərinin yaradılmasına da böyük stimul verə bilər. Naxçıvanda istehsal olunan məhsulun Türkiyə və oradan Avropa bazarına daha rahat çıxması bölgəyə sərmayə marağını artıracaq.

Mərkəzi Asiyadan və Azərbaycanın əsas hissəsindən gələn malların burada emalı, qablaşdırılması və yenidən ixracı üçün də yeni imkanlar yaranacaq.

Enerji isə bu böyük xəritənin növbəti mərhələsidir.

Azərbaycan artıq Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm mövqeyə sahibdir. Paralel olaraq Mərkəzi Asiyanın enerji potensialının Xəzər və Azərbaycan üzərindən Qərbə daşınması perspektivi böyüyür.

Sabah Naxçıvan-Türkiyə xətti yalnız dəmir və avtomobil yollarının deyil, yeni enerji bağlantılarının da keçdiyi strateji arteriyaya çevrilə bilər.

Beləliklə, Naxçıvanın qarşısında iki böyük perspektiv açılır: logistika qovşağı və enerji qovşağı olmaq.

Burada İran faktoru da diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Azərbaycanın İran ərazisindən Naxçıvana alternativ kommunikasiya yaratmaq siyasəti göstərir ki, Bakı kimisə regional nəqliyyat xəritəsindən çıxarmaq niyyətində deyil. Azərbaycanın məqsədi alternativlərin sayını artırmaq, özünün manevr imkanlarını genişləndirmək və ölkənin əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında etibarlı bağlantını təmin etməkdir.

Ermənistan üçün məsələ daha sadədir.

Regionda davamlı sülh yalnız imzalanmış sənədlərlə qorunmur. Sülhün iqtisadi dayaqları da olmalıdır. Dəmir yolları işləyirsə, sərhədlər açılırsa, ticarət başlayırsa, qarşılıqlı iqtisadi maraqlar yaranır.

Bu isə müharibənin qiymətini yüksəldir, sülhün qiymətini artırır.

Ermənistanın regional layihələrdən faydalanmasının yolu Azərbaycanla davamlı sülhdən və yeni regional reallıqları qəbul etməkdən keçir.

Bütün bunların başlanğıc nöqtəsi Azərbaycanın tarixi Zəfəridir.

Azərbaycan Ordusu döyüş meydanında yalnız torpaqlarımızı azad etmədi. Azərbaycan regionun gələcək siyasi və iqtisadi xəritəsini dəyişdirmək imkanını qazandı.

İndi hərbi Qələbə siyasi nəticəyə, siyasi nəticə isə dəmir yoluna, avtomobil magistralına, sənaye parkına, logistika mərkəzinə, elektrik stansiyasına və iqtisadi üstünlüyə çevrilir.

Prezident İlham Əliyevin siyasətinin ən mühüm nəticələrindən biri də budur.

İlham Əliyev müharibəni qazandı. Ardınca sülhün siyasi əsaslarını yaratdı. İndi isə Azərbaycan həmin Qələbəni iqtisadi gücə çevirir.

Döyüş meydanında əldə edilən Qələbəni diplomatik masada təsdiqləmək, sonra isə onu gələcək nəsillərin istifadə edəcəyi iqtisadi üstünlüyə çevirmək böyük dövlət strategiyasıdır.

Naxçıvan bu strategiyanın əsas ünvanlarından biridir.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin Azərbaycanın ən ağır zamanlarında qoruduğu Naxçıvan Prezident İlham Əliyevin qurduğu yeni regional düzəndə blokada coğrafiyasından çıxaraq beynəlxalq nəqliyyat, sənaye, logistika və enerji qovşağına çevrilir.

Bir vaxtlar Naxçıvanın əsas problemi yolun bağlı olması idi.

İndi isə əsas məsələ hansı böyük yolların Naxçıvandan keçəcəyidir.

Bu, sadəcə iqtisadi dəyişiklik deyil.

Bu, Naxçıvanın geosiyasi taleyinin dəyişməsidir.

Blokada dövrü tarixə çevrilir. Naxçıvan üçün böyük yollar dövrü başlayır.

Musavat.com