Onlayn ictimai-siyasi qəzet
İran ABŞ-dan pul istədi, Tramp masanı tərs çevirdi: “Öldürdüyünüz 52 min nəfərin hesabını ödəyin!”
ABŞ–İran savaşında yeni cəbhə: Tramp Tehrandan TƏZMİNAT TƏLƏB ETDİ
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın son beş aylıq hərbi qarşıdurma nəticəsində dəymiş zərərə görə kompensasiya tələb etməsinə son dərəcə sərt reaksiya verib.
Musavat.com xəbər verir ki, Tramp bildirib ki, İran İslam Respublikasının nümayəndələrinin son beş ayda ölkəyə dəymiş zərərə görə təzminat tələb etdiyini görüb. ABŞ Prezidenti xüsusi olaraq vurğulayıb ki, onun sözlərinə görə, kompensasiya məsələsi əvvəlki danışıqlarda və görüşlərdə heç vaxt gündəmə gətirilməyib.
Tramp bunun ardınca Tehranın tələbini faktiki olaraq özünə qarşı çevirib: əgər İran müharibənin vurduğu zərərə görə pul istəyirsə, ABŞ da İranın onilliklər ərzində həyata keçirdiyi və ya dəstəklədiyi fəaliyyətlər nəticəsində ölən və yaralanan amerikalılara görə təzminat tələb edəcək.
“Bu, maraqlı ideyadır. Çünki indi mən də İranın öldürdüyü və ağır yaraladığı bütün insanlara görə İrandan kompensasiya tələb edirəm”, – Tramp bildirib.
ABŞ Prezidenti xüsusilə Yaxın Şərqdə Amerika hərbçilərinə qarşı həyata keçirilmiş hücumları, yolkənarı partlayıcılarla bağlı itkiləri və general Qasım Süleymaninin rəhbərliyi dövründə İranın regional fəaliyyətini xatırladıb. Tramp USS “Cole” gəmisinə hücum nəticəsində ölənlərin ailələrini də kompensasiya tələb etdiyi şəxslər sırasında göstərib.
Tramp bununla kifayətlənməyərək İran hakimiyyətinin son 50 ildə ölkə daxilində etirazların yatırılması zamanı həyatını itirmiş insanların ailələrinə də təzminat ödəməli olduğunu deyib. ABŞ Prezidenti son beş ayda 52 min nəfərin öldürüldüyünü iddia edib.
Ən mühüm məqam isə Trampın bu mövqeni sadəcə siyasi bəyanat səviyyəsində saxlamamasıdır.
ABŞ Prezidenti nümayəndələrinə göstəriş verdiyini açıqlayıb:
“Bunun bütün gələcək danışıqlara qəti şəkildə daxil edilməsini nümayəndələrimə tapşırmışam”.
Beləliklə, İranın ABŞ-dan müharibənin vurduğu zərərə görə kompensasiya tələb etməsi gözlənilməz şəkildə Tehranın özünə qarşı çevrilə bilər. Vaşinqton bundan sonra mümkün ABŞ–İran danışıqlarında yalnız nüvə proqramı, sanksiyalar və regional təhlükəsizlik məsələlərini deyil, İranın keçmiş fəaliyyəti ilə bağlı maliyyə kompensasiyasını da masaya çıxarmağa hazırlaşır.
Tramp Tehranın taktikasını özünə qarşı çevirdi
Trampın açıqlamasının siyasi baxımdan ən diqqətçəkən tərəfi məhz budur. Tehran müharibənin vurduğu maddi zərəri danışıqlarda ABŞ qarşısında təzyiq vasitəsinə çevirmək istəyirsə, Tramp eyni mexanizmi qat-qat geniş tarixi çərçivəyə salaraq İranın qarşısına çıxarır.
Bu yanaşma mümkün danışıqları daha da mürəkkəbləşdirə bilər. Çünki tərəflər artıq yalnız gələcək təhlükəsizlik modelini deyil, keçmişin “hesabını” da müzakirə etməli olacaqlar.
Digər tərəfdən, Trampın açıqlamasındakı bəzi rəqəmlər və tarixi əlaqələndirmələr ABŞ Prezidentinin öz iddialarıdır və ayrıca müstəqil təsdiq tələb edir. Xüsusilə USS “Cole” hücumunun İranla əlaqələndirilməsi mübahisəli məqamdır. Buna görə açıqlamadakı bu hissələr fakt kimi deyil, Trampın irəli sürdüyü ittiham və tələblər kimi qiymətləndirilməlidir.
Ancaq siyasi mesaj tamamilə aydındır: Tehran Vaşinqtona təzminat hesabı göndərmək istəyirsə, Tramp İranın qarşısına daha böyük əks-hesab qoymağa hazırlaşır.
Bu isə ABŞ–İran qarşıdurmasında yeni mərhələnin – hərbi və nüvə mübahisəsinin yanında “kim kimə nə qədər borcludur?” savaşının başlanması demək ola bilər.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
19 Avqust 2026
18 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ