Onlayn ictimai-siyasi qəzet
“Taliban” ABŞ-ni Əfqanıstana geri çağırır – maneələr, şərtlər var
Əfqanıstanın xarici işlər naziri Əmir Xan Müttəhidə “Nyu-York Tayms” qəzetinə verdiyi açıqlamada ABŞ-nin Kabildəki səfirliyini yenidən aça, diplomatik missiyalarını bərpa edə və Vaşinqtonun infrastruktur və mineral ehtiyatlar üzrə layihələrə investisiya qoya biləcəyini bildirib.
Musavat.com xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Müttəhidə deyib: "Müharibə dövrü bitdi. İndi qarşılıqlı hörmətə və müsbət əməkdaşlığa əsaslanan yeni bir münasibət istəyirik".
Müttəhidə eyni zamanda bildirib ki, əfqanlar xarici qoşunların öz ərazilərində yerləşdirilməsinə razı olmayacaqlar. Bu mövqe ABŞ prezidenti Donald Trampın Baqram hava bazasına nəzarəti bərpa etmək zərurəti ilə bağlı əvvəlki açıqlamaları ilə ziddiyyət təşkil edir.
“Taliban” həmçinin ABŞ-nin Əfqanıstanda qalan silahları geri qaytarmaq və 2022-ci ildə Kabildə itkin düşmüş ABŞ və Əfqanıstan vətəndaşı Mahmud Həbibini azad etmək tələblərini yerinə yetirməyib.
Vaşinqton hələlik “Taliban”ı Əfqanıstanın qanuni hökuməti kimi tanımaq niyyətində deyil. ABŞ Dövlət Departamentinin məlumatına görə, Kabil təhlükəsizliyi təmin etmək və beynəlxalq terrorçu qruplarla mübarizə aparmaq vədini yerinə yetirməyib. ABŞ həmçinin Əfqanıstan ərazisinin yenidən xaricdə hücumların hazırlanması üçün bazaya çevriləcəyindən narahatdır.
Eyni zamanda, Kabil Vaşinqton və Avropa ölkələri tərəfindən tanınmasını gözləmədən xarici əlaqələrini genişləndirir. Əfqanıstan Rusiya ilə müdafiə əməkdaşlığı müqaviləsi bağlayıb və Orta Asiya ölkələri ilə onlarla ticarət müqaviləsi imzalayıb. O, həmçinin Fars körfəzi ölkələri ilə münasibətləri inkişaf etdirir.
Kabil ABŞ investisiyalarını cəlb etmək üçün ölkənin təbii sərvətlərinə güvənir. Əfqanıstan litium, mis, dəmir filizi və nadir torpaq elementləri ilə zəngindir. Bu ehtiyatlar elektronika, batareyalar, enerji və müdafiə sənayesi üçün vacibdir. ABŞ-nin Çinlə strateji rəqabəti fonunda Kabil mədənlərin işlənməsi üçün Amerika şirkətlərini cəlb etməyə çalışır.
Əfqanıstanda mədən sənayesinin inkişafı üçün əvvəlki cəhdlər çox nəticə verməyib. 2004-2021-ci illər arasında ABŞ bu sektora təxminən 1 milyard dollar ayırıb, lakin müharibə, korrupsiya, zəif dövlət qurumları, infrastrukturun olmaması və təhlükəsizlik problemləri layihələrə mane olub.
“Taliban”ın daxili siyasəti ABŞ və Qərblə münasibətlərin bərpasına əsas maneə olaraq qalır. Hərəkat qızların orta və ali təhsil almasını qadağan edib və qadınların işini, hərəkətini və ictimai həyatda iştirakını ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb. Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi “Taliban” lideri Heybətullah Axundzadənin qadın və qızların təqibi ilə bağlı insanlığa qarşı cinayətlərə görə həbs qərarı verib.
Buna görə də Kabilin Vaşinqtona təklifi əsasən böyük siyasi güzəştlər olmadan investisiya, diplomatik kanallar və beynəlxalq legitimlik qazanmaq cəhdi kimi qəbul edilir. ABŞ Əfqanıstanın mineral ehtiyatları və regiondakı geosiyasi əhəmiyyəti ilə maraqlana bilər, lakin “Taliban”ın qadın hüquqları ilə bağlı siyasəti dəyişməz qaldığı müddətcə, tam diplomatik yaxınlaşma ehtimalı aşağı olaraq qalır.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
18 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ