Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Vaşinqton israilli radikallara “terrorçu” dedi – Tramp hökumətindən Netanyahuya ağır zərbə
ABŞ–İsrail münasibətlərində uzun müddətdir görünməyən sərt diplomatik dil ortaya çıxıb. Prezident Donald Tramp administrasiyası İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahudan işğal altındakı Qərb sahilində fələstinli ailələrin evlərini mühasirəyə alan radikal yəhudi məskunlaşanları açıq şəkildə qınamağı tələb edir.
Musavat.com xəbər verir ki, Reuters-in məlumatına görə, hadisə Nablusun cənubunda yerləşən Qusra kəndində baş verib. Radikal məskunlaşanlar təxminən bir həftə ərzində üç fələstinli ailənin evini mühasirədə saxlayıb, yolu bağlayıb, su və elektrik xətlərini kəsiblər. Mühasirəyə alınan evlərdən biri Fələstin əsilli ABŞ vətəndaşına məxsusdur.
BMT-nin məlumatına görə, evlərdə ikisi uşaq olmaqla 15 nəfərə yaxın insan susuz və elektriksiz qalıb. Xarici və israilli fəallar ailələrə ərzaq və içməli su çatdırmağa çalışsalar da, İsrail hərbçiləri ərazinin “qapalı hərbi zona” olduğunu bildirərək yardımın birbaşa evlərə aparılmasına icazə verməyiblər.
Reuters-in əldə etdiyi görüntülərdə evlərin yaxınlığında çadır quran məskunlaşanlar və kənd istiqamətinə daş atan şəxslər görünür. İsrail ordusu əraziyə əlavə qüvvələr göndərərək çadırı söküb. Lakin sakinlər radikal qrupların kəndin ətrafında qalmaqda davam etdiyini bildiriblər.
Daha əvvəl yayılan görüntülərdə hərbi geyimdə olan bir neçə şəxsin məskunlaşanlarla birlikdə dua etdiyi də görünür. İsrail ordusu həmin hərbçilərlə bağlı intizam tədbirlərinə başlanıldığını açıqlayıb.
Hadisəyə ən sərt reaksiya ABŞ-ın İsraildəki səfiri Mayk Hakabidən gəlib. O, fələstinli ailələri mühasirəyə alan şəxsləri “İsrail terrorçuları” adlandıraraq, İsrail hakimiyyətindən dərhal tədbir görməyi tələb edib.
Bu ifadə xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır. Hakabi indiyədək İsrailin və Qərb sahilindəki yəhudi yaşayış məntəqələrinin ən ardıcıl amerikalı müdafiəçilərindən biri kimi tanınıb. Məhz onun “terrorçu” ifadəsini işlətməsi Vaşinqtonun narazılığının adi diplomatik xəbərdarlıq səviyyəsini keçdiyini göstərir.
Reuters-ə danışan ABŞ və İsrail rəsmiləri bildiriblər ki, Ağ Ev Netanyahudan radikal məskunlaşanların hərəkətlərini açıq şəkildə qınamasını tələb edir. Vaşinqtonun müdaxiləsi mühasirəyə alınan evlərdən birinin ABŞ vətəndaşına məxsus olduğunun müəyyənləşdirilməsindən sonra güclənib.
Ağ Ev rəsmisi bəyan edib ki, sabit Qərb sahili İsrailin təhlükəsizliyinə və Tramp administrasiyasının regionda sülh yaratmaq məqsədinə xidmət edir. Netanyahu isə hələlik Qusra hadisəsi barədə açıq mövqe bildirməyib.
Baş nazirin susmasının arxasında İsrail daxilindəki siyasi hesab dayanır. Seçkilərə təxminən iki ay qalıb və rəy sorğuları Netanyahunun hakimiyyəti itirə biləcəyini göstərir. Onun koalisiyası Qərb sahilində yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsini müdafiə edən radikal sağçı qüvvələrin dəstəyindən asılıdır. Məskunlaşanları qınamaq həmin elektoratla münasibətləri poza bilər.
Digər tərəfdən, baş verənlərə susmaq ABŞ-la münasibətlərdə yeni böhran yaradır. Netanyahu faktiki olaraq iki təzyiq arasında qalıb: bir tərəfdə hakimiyyətini qorumaq üçün ehtiyac duyduğu radikal sağçılar, digər tərəfdə isə İsrailin əsas siyasi və hərbi müttəfiqi olan Amerika.
Qərb sahilində təxminən üç milyon fələstinli və 500 min yəhudi məskunlaşan yaşayır. BMT və beynəlxalq ictimaiyyətin böyük hissəsi İsrail yaşayış məntəqələrini beynəlxalq hüquqa zidd sayır. İsrail isə ərazinin statusunun danışıqlar yolu ilə müəyyənləşdirilməli olduğunu bildirir.
Qusra hadisəsi ABŞ–İsrail münasibətlərində daha geniş fikir ayrılığının tərkib hissəsinə çevrilib. Tramp administrasiyası Qəzzada hərbi əməliyyatların dayandırılması, HƏMAS-ın tərksilahı və İsrail qüvvələrinin mərhələli çəkilməsini nəzərdə tutan sülh planını irəli aparmağa çalışır. Netanyahu hökumətinin sərt qanadı isə həm bu planın bəzi şərtlərinə, həm də Qərb sahilində geri addım kimi görünə biləcək qərarlara müqavimət göstərir.
Vaşinqtonun mesajı aydındır: İsrailin təhlükəsizliyini müdafiə etmək radikal məskunlaşanlara toxunulmazlıq vermək demək deyil. Netanyahu isə seçim qarşısındadır – ya radikal müttəfiqlərini cilovlamalı, ya da Tramp administrasiyası ilə münasibətlərdə yaranan çatın daha da dərinləşməsi riskini qəbul etməlidir.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
22 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ