Onlayn ictimai-siyasi qəzet
4 min illik kəşf tarix kitablarını yenidən yazdıracaq
Özbəkistanın Sapallı Təpə qədim yaşayış məskənində aparılan araşdırmalar ipək istehsalının Orta Asiyaya indiyədək düşünüldüyündən təxminən 2 min il daha əvvəl gəlib çatdığını ortaya qoyub.
Musavat.com xəbər verir ki, tunc dövrünə aid üç ipəkqurdu baraması üzərində aparılan elmi tədqiqatlar göstərir ki, bölgədə təxminən 4 min il əvvəl əhliləşdirilmiş ipəkqurdları yetişdirilib. Bu tapıntı ipək istehsalının tarixinə dair qəbul edilmiş nəzəriyyələrin yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb ola bilər.
Alimlər bildirirlər ki, quru iqlim şəraiti sayəsində olduqca yaxşı qorunan baramalar e.ə. 1940–1765-ci illərə aiddir. Tədqiqat zamanı radiokarbon analizləri, zülal tədqiqatları və mikroskopik müayinələr aparılıb. Nəticələr göstərib ki, tapılan nümunələr bu gün də ipək istehsalında istifadə olunan Bombyx mori növünə məxsusdur.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bunlar indiyədək etibarlı şəkildə tarixləndirilmiş ən qədim əhliləşdirilmiş ipəkqurdu baramaları hesab olunur. Maraqlıdır ki, ipəkqurdlarının ilk dəfə əhliləşdirildiyi Çin ərazisində belə bu qədər qədim və yaxşı qorunmuş nümunələr hələ aşkarlanmayıb.
Qazıntılar zamanı həmçinin tut ağacına aid kömürləşmiş qalıqlar da aşkar edilib. İpəkqurdlarının əsas qida mənbəyi tut yarpaqları olduğundan, bu tapıntılar bölgədə yalnız ipəkdən istifadə edilmədiyini, həm də ipəkqurdu yetişdirildiyini göstərir.
Əvvəllər həmin yaşayış məntəqəsində aşkar olunmuş ipək parçası da bu ehtimalı gücləndirən sübutlardan biri hesab olunur.
Araşdırma müəlliflərinin fikrincə, ipəkqurdları və tut ağacları Himalay dağlarının cənub ətəklərindən keçən qədim marşrutlar vasitəsilə Orta Asiyaya gətirilmiş ola bilər.
Science Advances jurnalında dərc olunan tədqiqatın nəticələri göstərir ki, ipək istehsalının tarixi indiyədək hesab ediləndən təxminən 2 min il daha qədimdir. Bu isə İpək Yolu formalaşmamışdan çox əvvəl Orta Asiyada ipəkçilik fəaliyyətinin mövcud olduğuna dair ən güclü elmi sübutlardan biri kimi qiymətləndirilir.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
17 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ