Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistanda demoqrafik durum – Müqayisəli TƏHLİL
Bu ilin əvvəlindən Azərbaycan əhalisinin sayı 11,099 nəfər və ya 0,1 faiz artaraq 2026-cı ilin iyul ayının 1-i vəziyyətinə 10,273,450 nəfərə çatıb.
Bu barədə Dövlət Statistika Komitəsi məlumat əldə edib. Bildirilib ki, ölkənin 54.3 faizini şəhər, 45.7 faizini kənd, 49.8 faizini kişilər, 50.2 faizini birlikdə təşkil edir. Bu qədər artım demoqrafik baxımdan normal hesablana bilərmi? Qonşu Ermənistanda və Gürcüstanda bu vəziyyət necədir?
Musavat-com xəbər verir ki, ekspertlərin fikrincə, Azərbaycanın ilin ilk 6 ayında 11,099 nəfər və ya 0.1 faiz artım demoqrafik olaraq normal və nəticə göstərir, amma bunu “əcəb halının artımı” kimi enerji sabit düzgün olmaz, daha çox sabit, lakin sürətli zəifləyən demoqrafik artım demək olar.
Dövlət Statistika köməyinə görə, Azərbaycanın 2026-cı il iyulun 1-də 10 milyon 273 min 450 nəfərə yaxın. Eyni zamanda, 2025-ci ilin ilk yarısında artım 16 833 nəfər və ya 0,2 faiz olub. həm də nisbi ifadədə zəiflədiyi görünür. Burada əsas məsələ 11 min nəfərlik artımın nədən yarandığıdır.
Ona görə də ekspertlər hesab edir ki, “Azərbaycanın ümumi sayına baxaraq” demoqrafiyası yaxşı” nəticəsinə gəlmək olmaz. Əsas quruluşlar doğum, ölüm, nikah, miqrasiya və yaş strukturudur. Dövlət Statistika Komitəsi də təbii artımı doğum və ölüm göstəricilərinin fərqi kimi müəyyənləşdirir.
Maraqlı məqam budur ki, 2025-ci ilin eyni dövrü ildə artım 16.8 min idisə, 2026-cı 11.1 min nəfərə düşüb. Bu, Azərbaycanın da uzun müddət ərzində demoqrafik keçid prosesindən kənarda olmadığını göstərir.
11 min nəfərlik artım 10,27 milyon olduğu ölkə üçün cəmi 0,108 faiz artır. bu temp uzun müddət davam edirsə, əhalinin sayının artımı davam etsə də, yaşlanma, əmək qabiliyyətinə malik əhalinin maaşının azaldılması və səviyyəsinin aşağı düşməsi daha ciddi şəkildə davam etdirilə bilər.
Üstəlik, 2025-ci ilin ilk yarısında 0.2 faizlik artımdan 2026-cı ildə 0.1 faizə düşmə diqqətəlayiq siqnaldır.
Statistik rəqəmlərin araşdırılması aydın oldu ki, Gürcüstanla Azərbaycan daha yaxşı vəziyyətdədir. Gürcüstanda 1 Yanvar 2026-cı il tarixinə köhnə 3 milyon 941.1 min nəfər olub. Bununla əlaqədar olaraq, 0.3 faiz artım deməkdir. Lakin burada çox mühüm detal var, ordakı son mərkəz əsasında miqrasiya məlumatları sabitləşir. Statistika məlumatlarında 2025-ci ildə ildə 37,867 doğum, 44,319 ölüm qeydə alınıb. 6452 nəfərdən artıq artım olub, hətta ölüm sayı doğumdan 6452 nəfər.
Azərbaycanla Gürcüstan arasında ciddi fərq budur ki, Azərbaycanda artım və əsas demoqrafik baza hələ də təbii artım üçün imkan verir. Gürcüstanda ümumi artır, amma təbii hərəkətdir, artımın əhəmiyyətli hissəsi miqrasiya ilə bağlıdır.
Ermənistanda vəziyyət bir qədər fərqlidir. Ermənistanın sayı 2026-cı ilin əvvəlində təxminən 3,097 milyon nəfər olub. Bu, 2025-ci ilin əvvəlindəki təxminən 3,076 milyon nəfərlə 20.8 min nəfər və ya 0.7 faiz artım artırır. Bu artımın son miqrasiya proseslərinin təsiri ilə gücləndiyi qeyd olunur. Ermənistan Statistika Komitəsi də 2026-cı ilin yanvar-may ayları üzrə əsas göstəriciləri ayrıca çıxardı. Armstat.am saytında qeyd olunub ki, Ermənistanın artımını yalnız doğumla izah etmək olmaz. 2023-cü ildən sonra Qarabağdan Ermənistana köçən ermənilərin statistik bazaya daxil olması və yeni miqrasiya hərəkətləri ölkənin iqtisadi dinamikasına təsir etdi.
Etibar Seyidağa,
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
21 Avqust 2026
20 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ