Onlayn ictimai-siyasi qəzet
BRİKS-də böyük diplomatik gediş: Çin və Hindistan münasibətləri normallaşdırılır
"Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Bişkəkdə keçirilən zirvə toplantısının yaratdığı siyasi gündəmdən sonra diqqətlər BRİKS-in (Braziliya, Rusiya, Hindistan, Çin və Cənubi Afrika Respublikası) qarşıdakı sammitinə yönəlib. Sentyabrın 12-13-də Hindistanda keçiriləcək toplantı yalnız iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq baxımından deyil, həm də təşkilat daxilindəki ziddiyyətlərin və qlobal güc mərkəzləri arasındakı münasibətlərin müzakirəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır".
Bu barədə Musavat.com-a açıqlamasında "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Elxan Şahinoğlu deyib. Politoloq qeyd edib ki, xüsusilə Çin və Hindistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində mümkün təmaslar, eləcə də BRİKS-in Qərblə münasibətlərdə hansı xətti tutacağı sammitin əsas mövzularından birinə çevrilə bilər:
"Hindistan hazırda təşkilata sədrlik edir. Nyu-Dehli, BRIKS-in Qlobal Cənub üçün innovativ təbiətini qoruyub saxlamağa can atır, eyni zamanda Çin və Rusiyanın təşkilatı Qərb əleyhinə koalisiyaya çevirmələri cəhdlərinin qarşısını alır. Hindistan ikitərəfli əlaqələrdə milli valyutalardan istifadə etməyə hazırdır, ancaq Moskva və Pekinin dollar əleyhinə siyasətini qəbul etmir. Yeni Dehli BRİKS-də sədrlik etdiyi dövrdə praqmatik hədəflərin yerinə yetirilməsinə çalışıb. Moskva və Pekin Yeni Dehlinin hədəflərinin əleyhinə gedə bilməyiblər. Hindistan Moskva və Pekinin istəyi ilə ABŞ-la münasibətləri gərginiləşdirmək istəmir.
Buna baxmayaraq, “Reuters” agentliyinin məlumatına görə, bu sammit vasitəsilə Pekinlə Yeni Dehli arasında münasibətlərin normallaşmasına çalışılacaq. 2020-ci ildə iki ölkənin sərhədinin dağlıq hissəsində toqquşma olmu və hər iki tərəfdən itkilər qeydə alınmışdı. Bu hadisədən sonra münasibətlər gərginləşdi. Sonrakı illərdə tərəflər gərginliyin aradan qaldırılması istiqamətində zəruri addımlar atmağa başladılar. Tərəflərin dağ silsiləsi sərhədi boyunca geri çəkilməsi razılaşdırıldı".
Politoloqun sözlərinə görə, Hindistandakı sammitə Çin nümayəndə heyətinin 400 üzvünün qatılacağı açıqlanıb. Lakin Çin lideri Si Cinpinin nümayəndə heyətinə başçılıq edəcəyi ilə barədə xəbər dəqiqləşməyib:
"Halbuki, Si Cinpin BRİKS təşkilatının 2025-ci ildə Braziliyada keçirilən samminitndə iştirak etmişdi. Çin və Hindistan liderləri Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Bişkəkdə keçirilən sammitində də iştirak etmişdilər. Hindistanın baş naziri Narendra Modi keçən il Çinə səfər etmişdi. Buna görə də Si Cinpinin də Hindistana cavcab səfəri edəcəyi ehtimalı yüksəkdir. Düşünülür ki, qarşılıqlı səfərlər sərhəd gərginliyinin tamamən ortadan qaldırılmasına şərait yaradacaq. Ancaq sərhəd məsələsinin həlllində hələ də irəliləyiş yoxdur. Buna baxmayaraq, Hindistandakı sammitdə iki ölkənin nümayəndələri arasında intensiv danışıqların aparılacağı gözlənilir. Müzakirələr zamanı təmasların genişlınməsi, və təhlükəsizlik mövzuları müzakirə ediləcəyi proqnozlaşdırılır. Himalay dağları boyunxa 4 min kilometrə qyaxın sərhədi olan iki nüvə dövləti münasibətlərin yumşalması vacibliyini anlayırlar".
Elxan Şahinoğlu qeyd edib ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin də Hindistana gedəcəyi gözlənilir:
"Putin sammit çərçivəsində ikitərəfli görüşlə keçirəcək. Bu Putinə beynəlxalq izolyasiyadan qurtulmaq üçün lazımdır. Putin Qərb ölkələrinə səfər edə bilmir, Avropa ölkələrində təşkilat olunan sammitlərdə iştirak etmir. Bu səbəbdən Vladimir Putin bir neçə qonşu ölkəyə səfər edə bilir, o cümlədən Şanxay Əməkdaşlıq və BRİKS kimi təşkilatların toplantısına qatılır".
Xalidə Gəray
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
04 Sentyabr 2026
03 Sentyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ