Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Nə atəş səsi, nə barıt tüstüsü – ölümcül silahın sirri
Şerlok Holmsun məşhur macəralarından birində törədilən müəmmalı qətlin əsas sirri silahın səsinin heç kim tərəfindən eşidilməməsidir.
Musavat.com xəbər verir ki, Artur Konan Doylun təsvir etdiyi güclü və demək olar ki, səssiz pnevmatik tüfəngin XIX əsrdə həqiqətən mövcud ola bilib-bilməməsi bu gün də maraq doğurur.
Ronald Ader Park Lane-də yerləşən evin ikinci mərtəbəsindəki otaqda idi. O, açıq pəncərədən açılan atəşlə öldürülmüşdü, lakin heç kim atəş səsi eşitməmişdi. Adi revolverdən istifadə olunsaydı, bu, xeyli qəribə görünərdi: atəş yüksək səslə, ağız alovu və barıt tüstüsü ilə müşayiət olunardı.
Pnevmatik tüfəng isə barıtın partlaması hesabına işləmədiyindən odlu silaha xas bu əlamətlərin əksəriyyətinə malik deyildi. Məhz buna görə belə silah professor Moriartinin şəbəkəsi üçün çalışan qatil baxımından son dərəcə əlverişli təsvir edilir.
Ancaq Doylun işlətdiyi “səssiz” anlayışını sözün tam mənasında qəbul etmək düzgün olmazdı.
Güclü pnevmatik silah tam səssiz deyil. Mexanizmin işləməsi, mərminin lülədən çıxması və sıxılmış havanın sürətlə xaric olması müəyyən səs yaradır. Lakin bu səs barıtla işləyən odlu silahın atəşindən ciddi şəkildə fərqlənir və şəhər səs-küyünün içində itib gedə bilər. Ən əsası isə yaxınlıqdakı insanlar həmin səsi dərhal “atəş səsi” kimi tanımaya bilərlər.
Doylun ədəbi ideyasını inandırıcı edən də budur: söhbət mütləq səssizlikdən deyil, odlu silah atəşinə xas kəskin və asanlıqla tanınan səsin olmamasından gedir.
Silah tarixinin imkanları baxımından Konan Doylun təsviri düşündüyümüz qədər fantastik deyil.
Əsərdəki fon Herder tüfəngi müəllifin yaratdığı silahdır. Ancaq güclü və iri çaplı pnevmatik silah ideyası heç də uydurma deyildi. Belə sistemlər əsərdə təsvir edilən hadisələrdən xeyli əvvəl mövcud olmuş, hətta hərbi məqsədlərlə istifadə edilmiş və ciddi öldürücü gücə malik olmuşdu.
Buna görə həmin dövrün texnologiyası nəzərə alınmaqla, kifayət qədər güclü pnevmatik tüfəng Ronald Aderə ölümcül yara vura bilərdi.
Doylun fantastikaya yaxınlaşdığı əsas məqam silahın mövcudluğu deyil, polkovnik Sebastian Moranın tüfənginin fövqəladə dərəcədə mükəmməl olmasıdır.
Bu silah eyni zamanda iri çaplı, kifayət qədər güclü, uzaq məsafədə dəqiq və olduqca aşağı səsə malik olmalı idi. XIX əsr texnologiyasında bu xüsusiyyətlərin hər biri ayrı-ayrılıqda mümkün idi, lakin onların hamısının bir silahda bu qədər ideal şəkildə birləşdirilməsi artıq Doylun ədəbi konstruksiyasının bir hissəsidir.
Real XIX əsr texnologiyası Konan Doylun əsərində Viktoriya dövrünün demək olar ki, ideal qətl silahına çevrilir. Həmin silahın qeyri-adiliyi isə Şerlok Holms üçün cinayətin açılmasının əsas açarlarından biri olur.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
28 Avqust 2026
27 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ