Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Yaponiyanı kim məğlub etdi? – ABŞ və SSRİ arasında 81 illik böyük mübahisə
1945-ci il sentyabrın 2-də Yaponiya kapitulyasiya aktını imzaladı və bununla da İkinci Dünya müharibəsi rəsmən başa çatdı.
Musavat.com xəbər verir ki, həmin gün İosif Stalin sovet xalqına müraciətində Yaponiyanın məğlubiyyətini qəbul etdiyini açıqlamış, Cənubi Saxalin və Kuril adalarının SSRİ-nin nəzarətinə keçəcəyini bildirmişdi.
SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə 3 sentyabr Yaponiya üzərində Qələbə Günü elan edilmişdi.
SSRİ-nin Yaponiya ilə müharibəyə qoşulması hələ müharibənin sonundan əvvəl ABŞ və Böyük Britaniya rəhbərliyi ilə müzakirə olunurdu. 1945-ci ilin fevralında keçirilən Yalta konfransında Stalin Almaniyanın məğlubiyyətindən iki-üç ay sonra SSRİ-nin Yaponiyaya qarşı müharibəyə girəcəyinə razılıq vermişdi. Razılaşmada Cənubi Saxalinin SSRİ-yə qaytarılması və Kuril adaları ilə bağlı müddəalar da yer alırdı.
ABŞ Prezidenti Harri Truman da həmin dövrdə SSRİ-nin müharibəyə qoşulmasına böyük əhəmiyyət verirdi. Onun 17 iyul 1945-ci il tarixli Potsdam gündəliyində Stalinlə görüşündən sonra yazdığı məşhur qeyd bunu göstərir: Stalin SSRİ-nin Yaponiyaya qarşı müharibəyə girəcəyini bildirmiş, Truman isə bunun baş verdiyi zaman yaponların vəziyyətinin faktiki olaraq ümidsizləşəcəyini qeyd etmişdi.
Maraqlıdır ki, Truman sonrakı illərdə fərqli mövqe nümayiş etdirərək SSRİ-nin Yaponiya üzərində qələbəyə hərbi töhfə vermədiyini iddia etmişdi. Lakin 1945-ci ilin avqustunda, hadisələr davam edərkən o, SSRİ-ni Yaponiyaya qarşı müharibəyə qoşulan müttəfiq kimi açıq şəkildə alqışlayırdı.
1945-ci il iyulun 26-da ABŞ, Böyük Britaniya və Çin Potsdam Bəyannaməsi ilə Yaponiyadan qeyd-şərtsiz təslim olmağı tələb etdilər. Tokio bunu qəbul etmədikdən sonra ABŞ avqustun 6-da Hiroşimaya, avqustun 9-da isə Naqasakiyə atom bombası atdı.
Eyni zamanda SSRİ avqustun 8-də Yaponiyaya müharibə elan etdi və avqustun 9-dan Mancuriyada genişmiqyaslı hücuma başladı. Sovet qoşunlarının hücumu Yaponiyanın əsas quru hərbi qüvvələrindən olan Kvantun ordusunun mövqelərini sürətlə dağıtdı. SSRİ qüvvələri Mancuriya ilə yanaşı Şimali Koreyaya, Cənubi Saxalinə və Kuril adalarına doğru irəlilədi.
Yaponiyanın təslim olmaq qərarında hansı amilin – atom bombardmanlarının, SSRİ-nin müharibəyə qoşulmasının, yoxsa hər ikisinin birlikdə – həlledici olduğu tarixçilər arasında uzun illərdir müzakirə olunur. Bununla belə, həm atom bombardmanlarının, həm də SSRİ-nin müharibəyə daxil olmasının Tokio rəhbərliyinin qərarına ciddi təsir göstərdiyinə dair tarixi sənədlər mövcuddur.
Avqustun 15-də Yaponiya imperatorunun kapitulyasiya qərarı xalqa elan edildi. Müttəfiqlərin hazırladığı təslim proseduruna əsasən, Mancuriya, Koreyanın 38-ci paraleldən şimal hissəsi, Cənubi Saxalin və Kuril adalarındakı yapon qüvvələrinin sovet komandanlığına təslim olması nəzərdə tutulurdu.
Nəhayət, 2 sentyabr 1945-ci ildə Tokioda, ABŞ-nin “Missouri” döyüş gəmisinin göyərtəsində Yaponiya nümayəndələri kapitulyasiya aktını imzaladılar. Sənədlə Yaponiya imperatorunun, hökumətinin və Baş Qərargahının adından ölkənin silahlı qüvvələrinin qeyd-şərtsiz təslim olduğu rəsmiləşdirildi.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
03 Sentyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ