Onlayn ictimai-siyasi qəzet
60 il sonra etiraf etdilər - Şəhərlərin SONU GƏLDİ
Fransa 1960-cı illərdən bəri həyata keçirilən çay yataqlarının düzləşdirilməsi və genişləndirilməsi siyasətinin nəticələrini aradan qaldırmağa çalışır. Kənd təsərrüfatı torpaqlarını qorumaq və əkin sahələrini artırmaq məqsədilə aparılan müdaxilələrin şəhərlərdə qəfil daşqın riskini artırdığı bildirilir. Ölkə 2030-cu ilədək 50 min kilometrlik çay və su axını xəttini bərpa etməyi hədəfləyir.
Musavat.com xəbər verir ki, ikinci Dünya müharibəsindən sonra Fransada çayların suötürmə qabiliyyətini artırmaq məqsədilə genişmiqyaslı işlər aparılıb. “Yenidən kalibrləmə” adlandırılan bu proses zamanı çayların əyrilikləri aradan qaldırılıb, yataqları dərinləşdirilib və genişləndirilib.
Məlumata görə, Dürans çayından 1960-cı ildən bəri 60 milyon kubmetrdən çox, Var çayından isə 1960–1990-cı illərdə 50 milyon kubmetr çöküntü materialı çıxarılıb.
XIX əsrdə Alman mühəndis İohann Qotfrid Tullanın Yuxarı Reyn çayının Bazel ilə Mannheim arasındakı hissəsini 81 kilometr qısaltmasından sonra Avropada çayların düzləşdirilməsi geniş yayılıb. Fransada isə bu üsul 1960–1980-ci illərdə minlərlə kilometr çay yatağında tətbiq edilib.
Təbii çay yataqlarındakı əyriliklər suyun hərəkətini ləngidir, çöküntüləri saxlayır və bataqlıq ərazilərin su ilə təmin olunmasına kömək edir. Bu əyriliklərin aradan qaldırılması suyun daha sürətlə axmasına və yuxarı ərazilərdən aşağı hissələrə daha qısa müddətdə çatmasına səbəb olur.
Məqalədə qeyd edilir ki, çay yataqlarının dərinləşdirilməsi və düz xətt formasına salınması güclü yağışlar zamanı suyun sürətlə aşağı istiqamətdə hərəkət etməsinə şərait yaradır. Nəticədə daşqın təhlükəsi təkcə kənd təsərrüfatı sahələri ilə məhdudlaşmır, yaşayış məntəqələri və şəhər mərkəzləri də risk altında qalır.
Normandiyanın Kalvados departamentində yerləşən Seulles çayı hövzəsində əvvəllər dəyişdirilmiş iki çay hissəsinin yenidən təbiiləşdirilməsi istiqamətində işlər aparılır.
Rona çayının aşağı axınında isə 1980-ci illərədək gəmiçilik, elektrik enerjisi istehsalı və mühafizə məqsədilə həyata keçirilən müdaxilələrdən sonra 1993-cü ildə baş verən daşqınlar çay yatağının daralmasının suyun enerjisini aşağı ərazilərə daha güclü ötürə bildiyini göstərib.
İqlim dəyişikliyi fonunda güclü yağışların yaratdığı təhlükələrə görə Fransa çayların təbii vəziyyətinin bərpasına yönəlmiş proqram həyata keçirir. Proqramın əsas hədəfi 2030-cu ilədək 50 min kilometrlik çay yatağını bərpa etməkdir.
Layihələr çərçivəsində istifadəsiz qalmış qurğuların və maneələrin aradan qaldırılması, düzləşdirilmiş çay hissələrinin yenidən təbii əyriliklərinin bərpası, bataqlıq və su-bataqlıq ərazilərinin genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Bərpa edilən su-bataqlıq əraziləri daşqın zamanı böyük həcmdə suyu müvəqqəti saxlaya, beləliklə, axının sürətini azalda bilər.
Mütəxəssislərin fikrincə, məqsəd kənd təsərrüfatı torpaqlarını müdafiəsiz qoymaq deyil. Əsas hədəf təbii su tənzimləmə imkanları ilə yaşayış məntəqələrinin və əkin sahələrinin qorunması arasında yeni tarazlıq yaratmaqdır.
Musavat.com
ƏLAQƏLİ XƏBƏRLƏR
XƏBƏR LENTİ
13 Oktyabr 2026
00:33 Böyük Britaniyadan İrana qarşı SANKSİYA ZƏRBƏSİ: Baş nazir SEPAH-ın partlayış planını açıqladı
12 Oktyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ