Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Aralıq dənizində batan Rusiya gəmisi ilə bağlı ŞOK İDDİA
Aralıq dənizində müəmmalı şəkildə batmış Rusiya yük gəmisinin ətrafında son dərəcə qalmaqallı detallar ortaya çıxıb.
Musavat.com xəbər verir ki, CNN-in geniş araşdırmasında “Ursa Major” adlı Rusiya gəmisinin Şimali Koreyaya göndərilməsi planlaşdırılan iki nüvə sualtı qayıq reaktoru daşıdığı ehtimalının araşdırıldığı bildirilir.
Məqalədə qeyd olunur ki, gəmi 2024-cü il dekabrın 23-də İspaniya sahillərindən təxminən 100 kilometr aralıda bir neçə partlayışdan sonra batıb və hadisə o vaxtdan bəri ciddi məxfilik şəraitində saxlanılıb. CNN yazır ki, bu hadisə Qərb hərbi qüvvələrinin Rusiyanın nüvə texnologiyasını Pxenyana ötürməsinin qarşısını almaq üçün həyata keçirdiyi nadir əməliyyatlardan biri ola bilər. Xüsusilə diqqət çəkən məqam odur ki, gəmi Şimali Koreya lideri Kim Jong Un-ın Ukraynaya qarşı müharibədə Rusiyaya yardım üçün qoşun göndərməsindən cəmi iki ay sonra yola düşüb.
CNN-in araşdırmasına görə, gəminin batmasından sonra onun ətrafında qəribə hərbi aktivlik müşahidə olunub. ABŞ-a məxsus nüvə radiasiyası aşkarlayan xüsusi WC135-R təyyarələri son bir ildə iki dəfə gəminin batdığı ərazi üzərində uçuş həyata keçiriblər. Bundan əlavə, hadisədən bir həftə sonra gəmi qalıqları üzərinə casusluqda ittiham olunan Rusiya “Yantar” tədqiqat gəmisinin gəldiyi və bundan sonra daha dörd partlayış qeydə alındığı bildirilir. CNN-in danışdığı mənbənin sözlərinə görə, həmin partlayışlar gəminin dənizin dibində qalan hissələrini məhv etmək məqsədi daşıya bilərdi.
İspaniya hökuməti uzun müddət hadisə barədə susduqdan sonra yalnız müxalif deputatların təzyiqindən sonra açıqlama verməyə məcbur olub. Rəsmi məlumata görə, gəminin kapitanı ispan müstəntiqlərinə “Ursa Major”un sualtı qayıqlarda istifadə olunanlara bənzər iki nüvə reaktorunun komponentlərini daşıdığını deyib. Kapitan onların daxilində nüvə yanacağının olub-olmadığını bilmədiyini də əlavə edib. CNN yazır ki, İspaniya istintaq materiallarında gəminin əsl yükünün sənədlərdə göstərilən “iki böyük lyuk qapağı” olmadığı açıq şəkildə vurğulanır.
Araşdırmaya görə, gəmi əvvəlcə Finlandiya körfəzindəki Ust-Luqa limanına daxil olub, daha sonra Sankt-Peterburq limanında konteynerlərlə və iri kranlarla yüklənib. Rəsmi sənədlərdə onun Vladivostoka getdiyi göstərilsə də, istintaq bu marşrutu məntiqsiz hesab edir. Çünki Rusiyanın qərbindən şərqinə bu cür yüklərin dəmir yolu ilə daşınması daha asan və təhlükəsiz idi. CNN yazır ki, İspaniya tərəfi yükün əslində Şimali Koreyanın Rason limanına çatdırılmalı olduğunu düşünür. Müstəntiqlərin qənaətinə görə, gəmidəki iri Liebherr kranları da məhz həmin həssas yükün boşaldılması üçün nəzərdə tutulub.
Məqalədə hadisənin ən müəmmalı hissəsi kimi partlayışların xarakteri göstərilir. İspaniya istintaqı gəminin gövdəsində yaranmış 50x50 santimetrlik dəliyin “Barracuda” tipli superkavitasiya torpedası ilə açılmış ola biləcəyini araşdırır. Bu tip yüksək sürətli torpedoların ABŞ, bəzi NATO ölkələri, Rusiya və İranın arsenalında olduğu bildirilir. CNN-in danışdığı mənbəyə görə, həmin torpedo partlayış yaratmadan gəminin gövdəsini deşə və səs çıxarmadan ciddi zərər vura bilərdi. Bununla belə, bəzi ekspertlər fərqli versiya irəli sürürlər. “Janes” analitik şirkətinin dəniz platformaları üzrə eksperti Mike Plunkett dəliyin ölçüsünün daha çox maqnit mina tipli partlayıcıya uyğun gəldiyini bildirib.
CNN yazır ki, hadisə zamanı Rusiya tərəfinin davranışı da suallar doğurur. Gəmi partlayışlardan sonra batmağa başlamasına baxmayaraq, onu müşayiət edən Rusiya hərbi gəmisi Ivan Gren əraziyə yaxınlaşan digər gəmilərdən uzaqlaşmağı tələb edib. Daha sonra həmin gəmi hadisə yerində qırmızı siqnal fişəngləri atıb və dərhal sonra daha dörd partlayış qeydə alınıb. İspaniya Milli Seysmoloji Şəbəkəsi həmin vaxt və koordinatlarda mina və ya sualtı partlayışlara bənzər siqnalların qeydə alındığını CNN-ə təsdiqləyib.
Məqalədə xüsusi diqqət çəkən digər detal isə Şimali Koreyanın nüvə sualtı qayığı proqramı ilə bağlıdır. CNN qeyd edir ki, Pxenyan 2025-ci ilin dekabrında ilk nüvə sualtı qayığının görüntülərini yayımlamışdı. Fotolarda Kim Çen In yeni gəminin fonunda görünürdü, lakin işlək reaktorun mövcudluğunu təsdiqləyən heç bir sübut olmayıb. “Janes” eksperti Mayk Plankettin fikrincə, əgər söhbət yeni reaktorlardan gedirsə, onların nüvə yanacağı ilə birlikdə daşınması ehtimalı azdır. Lakin bu texnologiyanın Şimali Koreyaya ötürülməsi təsdiqlənsə, bu, Moskvanın Pxenyanla münasibətlərində son dərəcə ciddi və təhlükəli mərhələ olacaq. Onun sözlərinə görə, belə texnologiyalar yalnız çox yaxın müttəfiqlər arasında paylaşılır. Bu, Moskvanın son dərəcə böyük addımı olardı.
CNN-in əldə etdiyi məlumatlara görə, İspaniya istintaqı daşınan reaktorların Rusiya istehsalı olan VM-4SG modeli ola biləcəyini ehtimal edir. Bu tip reaktorlar əsasən “Delta IV” sinifli nüvə ballistik raket sualtı qayıqlarında istifadə olunur. Məqalədə qeyd olunur ki, Şimali Koreyanın Rusiyadan nüvə texnologiyası tələb etməsi son aylarda daha da intensivləşib. Xüsusilə Ukraynanın Kursk bölgəsindəki əməliyyatlarında iştirak etmək üçün ən azı 10 min Şimali Koreya hərbçisinin Rusiyaya göndərilməsindən sonra Moskva-Pxenyan əməkdaşlığının yeni mərhələyə keçdiyi vurğulanır.
CNN yazır ki, “Ursa Major”un sirri hələ də Aralıq dənizinin 2500 metr dərinliyində qalır. İspaniya hökuməti gəminin “qara qutusu”nun çıxarılmasının texniki baxımdan çox çətin və riskli olduğunu bildirir. Lakin bəzi ekspertlər bu açıqlamaya şübhə ilə yanaşırlar. “Məncə, kimsə artıq qara qutunu götürüb. Sadəcə bilmirik bunu İspaniya edib, yoxsa rusların özü”,-deyə keçmiş dəniz kapitanı və deputat Xuan Antonio Roxas Manrique CNN-ə bildirib.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
06 Iyun 2026
05 Iyun 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ