Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Ermənistanda sülhün kölgəsində revanşizm: Paşinyanı daxildə hansı böhran gözləyir?
Azərbaycanla bir ildən artıqdır faktiki sakitlik şəraitində yaşayan Ermənistanda daxili siyasi qarşıdurma səngimir. Müxalifət liderlərinin həbsi, hökumətlə kilsə arasındakı mübarizə və parlamentdəki insidentlər ölkənin gələcək kursu ilə bağlı dərin fikir ayrılıqlarını üzə çıxarır. Bakı üçün əsas məsələ isə bu gərginliyin sülh sazişinin imzalanmasını və konstitusiya referendumunu uzatmaq üçün yeni bəhanələrə çevrilməməsidir.
Musavat.com-a görə, Ermənistanda zahiri sakitliklə daxili gərginlik eyni vaxtda yaşanır. Azərbaycanla sərhəddə əvvəlki müharibə atmosferi yoxdur, ticarət və tranzit əlaqələri qurulur. Lakin ölkə daxilində hakimiyyətlə müxalifət, hökumətlə Erməni Apostol Kilsəsi arasında qarşıdurma dərinləşir. Parlamentdəki mübahisələr və fiziki insidentlər də siyasi sistemin nə qədər qütbləşdiyini göstərir.
Bu mənzərəni yalnız ayrı-ayrı həbslərin və ya parlamentdəki bir insidentin cəmi kimi qiymətləndirmək olmaz. Söhbət Ermənistanın gələcək istiqaməti ilə bağlı mübarizədən gedir: ölkə müharibədən sonrakı reallığı qəbul edib sülh və regional əməkdaşlıq yolunu seçəcək, yoxsa keçmiş qarşıdurmanın siyasi dilindən çıxış edən qüvvələrin təsiri altında qalacaq?
Həbslər və “seçici ədalət” mübahisəsi
Keçmiş prezident Robert Köçəryan, onun oğlu Sedrak, sabiq maliyyə naziri Qaqik Xaçatryan, “Çiçəklənən Ermənistan” partiyasının lideri Qaqik Tsarukyan və “Ana Ermənistan” hərəkatının rəhbəri Andranik Tevanyan müxtəlif cinayət işləri üzrə həbsdə saxlanılırlar. Həmin şəxslərə qarşı irəli sürülən ittihamlar fərqlidir; hökumət bunları qanun pozuntularının araşdırılması kimi təqdim edir, müxalifət isə siyasi təqib adlandırır.
Bu həbslər seçkidən sonrakı siyasi mühitdə daha geniş rezonans doğurur. ATƏT-in müşahidə missiyası seçicilərin real seçim imkanına malik olduğunu qeyd etməklə yanaşı, müxalifət nümayəndələrinə qarşı cinayət təqiblərinin “seçici ədalət” təəssüratı yaratdığını bildirib. Bu qiymət konkret ittihamların əsassız olduğunu sübut etmir, amma Ermənistanın hüquq-mühafizə və məhkəmə sisteminə inam məsələsini gündəmə gətirir.
Siyasi rəqiblərə qarşı istintaq və məhkəmə proseslərinin şəffaflığı Paşinyan hökumətinin qarşısında mühüm sınaqdır. Korrupsiya ilə mübarizə dövlət üçün vacibdir, lakin onun siyasi mübarizənin alətinə çevrildiyi təəssüratı yaranarsa, cəmiyyətdə qütbləşmə daha da dərinləşəcək.
Kilsə ilə qarşıdurma hakimiyyətin sərhədlərini müzakirəyə çıxarır
Hökumətlə Erməni Apostol Kilsəsi arasındakı münaqişə də artıq təkcə dini rəhbərlik məsələsi deyil. Paşinyan kilsədə idarəçilik böhranı olduğunu bildirir və onun yenidən qurulmasını, Karekin II-nin rəhbərliyinin dəyişməsini gündəmə gətirir. Kilsə isə hökumətin bu addımlarını öz müstəqilliyinə müdaxilə və siyasi təzyiq kimi qiymətləndirir. Baş nazirin göstərişi ilə hazırlanan hökumət hesabatında “kilsə böhranı”ndan danışılması və parlamentin bu məsələ üzrə araşdırma komissiyası yaratması qarşıdurmanı yeni mərhələyə keçirib.
Oktyabrın 6-da komissiya ətrafındakı müzakirələr parlamentdə hakim partiya ilə müxalifət arasında qarşıdurmaya, iclasın dayandırılmasına və fiziki insidentlərə qədər gedib çıxdı. Müxalifət fraksiyalarının komissiyanın işində iştirak etməyəcəklərini bildirməsi də onun nəticələrinə əvvəlcədən etimadın zəif olduğunu göstərir.
Ermənistanda kilsənin tarixi və ictimai çəkisi böyükdür. Buna görə də hökumətin kilsə rəhbərliyinin dəyişməsini açıq şəkildə gündəmə gətirməsi sıradan idarəçilik mübahisəsi kimi qəbul olunmur. Bu proses Paşinyanın yalnız siyasi rəqibləri ilə deyil, cəmiyyətdə mühüm nüfuza malik institutla da qarşıdurmada olduğunu göstərir.
Faktiki sülh var, amma yekun saziş hələ imzalanmayıb
Azərbaycan və Ermənistan arasında bir ildən artıqdır faktiki sakitlik hökm sürür. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda sülh bəyannaməsinin imzalanmasından sonra sərhəddə sabitlik qorunub, tranzit və ticarət əlaqələri genişlənib. Birinci ildönümündə yayılan birgə bəyanatda Azərbaycan ərazisindən Ermənistana və Ermənistandan təxminən 60 min ton yük daşındığı, Ermənistana 20 min ton neft məhsulu verildiyi bildirilib. Bunlar sülhün gündəlik həyata təsir edən real addımlarıdır.
Bununla belə, yekun sülh sazişi hələ imzalanmayıb. Konstitusiya məsələsi və referendum prosesi gündəmdə qalır. Ermənistan hakimiyyəti yeni konstitusiya layihəsini müzakirəyə çıxarmaq və referendum keçirmək niyyətini açıqlayıb, amma prosesin konkret vaxtı aydın deyil. Paşinyan özü parlamentdə yekun sülh sazişinin imzalanmasını və ratifikasiyasını hökumətin prioriteti adlandırıb. Deməli, hazırda əsas sınaq bu bəyanatın konkret siyasi addımlara çevrilməsidir.
Azərbaycan üçün narahatlıq doğuran məsələ referendumun uzanması və sülh sazişinin imzalanmasının yeni şərtlər, daxili siyasi mübahisələr və ya başqa bəhanələrlə gecikdirilməsi ehtimalıdır. Siyasi böhranlar Ermənistan hakimiyyətinə prosesi təxirə salmaq üçün əsas verməməlidir. Əksinə, Paşinyan hökumətinin sülhə sadiqliyi sözlə deyil, sazişin imzalanması və referendum istiqamətində konkret irəliləyişlə ölçüləcək.
Revanşist ritorika sülhün ictimai dayaqlarını zəiflədir
Bakı üçün digər ciddi narahatlıq Ermənistanda revanşist meyillərin hələ də güclü olmasıdır. Sülh tərəfdarı ritorika hakimiyyətin gündəmində yer alsa da, Qarabağ itkisini və keçmiş iddiaları siyasi səfərbərlik vasitəsinə çevirən qüvvələr də mövcuddur. Seçki kampaniyasında Azərbaycanla sülh və regionun açılması mövzusu emosional mübahisələrin mərkəzində olub; bəzi müxalifət təbliğatında isə gələcək təhlükələr və Azərbaycanla bağlı qorxular önə çəkilib.
Revanşist dilin yalnız siyasi liderlər arasında qalması da real deyil. O, media mühitində, sosial şəbəkələrdə və gənc nəslə yönələn siyasi mesajlarda təkrarlandıqca, yeni nəslin düşüncəsinə də təsir edə bilər. Bu meylin gənclər arasında nə dərəcədə yayıldığını təsdiqləyən vahid ölçü olmasa da, həmin ritorikanın gənclərə ötürülməsi özü ciddi riskdir. Ermənistan mediasının nəzərəçarpan bir hissəsində də sülh gündəliyindən çox itki, düşmənçilik və keçmiş qarşıdurma üzərindən qurulan yanaşmalar görünür. Belə mühitdə sülh sazişinin imzalanması vacib olsa da, onun cəmiyyət tərəfindən qəbul olunması və uzunmüddətli dayaqlar qazanması çətinləşir.
Əsas sual
Ermənistan hazırda həm faktiki sülhün yaratdığı imkanlarla, həm də daxili siyasi qarşıdurmanın təzyiqi ilə üz-üzədir. Hökumət, müxalifət və kilsə arasında gərginliyin dərinləşməsi ölkənin daxili sabitliyini zəiflədir. Bu qarşıdurma sülh prosesinə avtomatik olaraq son qoymur, amma sazişin imzalanmasını gecikdirmək və revanşist qüvvələrin mövqelərini möhkəmləndirmək üçün əlverişli zəmin yarada bilər.
Azərbaycanın gözləntisi sadə və aydındır: faktiki sakitlik hüquqi sülhlə möhkəmləndirilməli, referendum və sülh sazişi təxirəsalınmaz proses kimi irəli aparılmalıdır. Ermənistanın daxili siyasi çəkişmələri bu istiqamətdə yeni bəhanəyə çevrilməməlidir. Çünki sülh yalnız sərhəddə atəşin kəsilməsi deyil; qarşılıqlı ərazi bütövlüyünün tanınması, revanşist iddialardan imtina və yeni nəslə düşmənçilik deyil, qonşuluq gələcəyinin təqdim olunmasıdır.
Musavat.com
ƏLAQƏLİ XƏBƏRLƏR
XƏBƏR LENTİ
13 Oktyabr 2026
00:33 Böyük Britaniyadan İrana qarşı SANKSİYA ZƏRBƏSİ: Baş nazir SEPAH-ın partlayış planını açıqladı
12 Oktyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ