Onlayn ictimai-siyasi qəzet
İranda “İsrailə ölüm!” şüarlı aksiyalara yəhudilər də cəlb olunur
İsrail və ABŞ-nin İranı bombalaması islam respublikasındakı yəhudi icmasını odla su arasında qoyub.
Musavat.com xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, qlobal müşahidəçilər İran yəhudilərinin dövlət tərəfindən dəstəklənən İsrail əleyhinə nümayişlərdə iştirak etməyə məcbur edilməsi hallarını sənədləşdirirlər.
Bildirilir ki, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) artan rolu və rejimin böhranı qeyri-müəyyənlik yaradır: repressiya və mühacirət ehtimalı artır.
İran yəhudiləri dünyanın ən qədim diasporlarından biridir. 1978-ci ildə İranda yaşayan yəhudilərin sayı təxminən 80.000 olub. İslam inqilabının qələbəsindən sonra kütləvi mühacirət və həbslər baş verib. 21-ci əsrin əvvəllərində İranda 8-11 min yəhudinin qaldığı bildirilirdi. 2026-cı il üçün rəsmi say yoxdur, lakin media və insan haqları fəalları İranda minlərlə yəhudinin yaşadığını qeyd edirlər. Ən böyük yəhudi icması Tehranda (Yusif Abad məhəlləsi və ətraf ərazilər), qalanları isə İsfahan, Şiraz, Yəzd və Kermanşahda yerləşir. Təbəristan, Məşhəd və digər əyalətlərdə hələ də daha kiçik qruplar mövcuddur.
İran konstitusiyasına görə, zərdüştilər, yəhudilər və xristianlar (ermənilər) dinlərini sərbəst şəkildə tətbiq etmək və uşaqlarını xüsusi məktəblərdə oxutmaq hüququna malik olan yeganə dini azlıqlardır. Yəhudilərin parlamentdə 1 deputatla təmsil olunmaq hüququ var. İran hakimiyyəti müntəzəm olaraq mübarizələrinin "yəhudiliyə qarşı deyil, sionizmə qarşı" olduğunu bəyan edir.
Buna baxmayaraq, inqilabdan sonrakı ilk illərdə bir çox sinaqoqlar, dövlət yəhudi məktəbləri və təşkilatları bağlanıb.
Hazırda təhlükəsizlik xidmətləri İran yəhudilərinin hüquqlarını formal olaraq qoruyur. Onlar bəzən simvolik "əməkdaşlıq" aktları təşkil edirlər: məsələn, yerli xəbərlərdə İran müsəlmanlarının sinaqoqları ziyarət etməsi və ya məscidlərdə və sinaqoqlarda "fars müqəddəsliyi"nin birgə sərgilərinin keçirilməsi göstərilir. Lakin insan haqları fəallarının monitorinqi göstərir ki, münaqişələr kəskinləşdikdə hökumət yəhudilərdən sədaqət tələb edir. Xüsusilə, təbliğat vasitələri İsraili müntəzəm olaraq "müsəlman dünyasının düşməni" adlandırır və yerli yəhudilər İsrailin pislənməsi aksiyasına cəlb edilirlər.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
05 Iyun 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ