Rusiyanın sabiq prezidenti, Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Anatolyeviç Medvedev siyasi fəaliyyəti, xüsusilə, şəxsi həyatı hər zaman maraq doğurub. O, 14 sentyabr 1965-ci ildə Leninqradda, indiki Sankt-Peterburqda anadan olub. Rusiya siyasətinin son üç onilliyində mühüm rol oynayan Medvedevin həyat yolu ilk baxışdan sakit və akademik mühitdən başlayaraq Kremlin ən yüksək pillələrinə yüksələn klassik bir karyera təsiri bağışlayır. Lakin onun siyasi portretini maraqlı edən əsas məqamlardan biri məhz ictimai fəaliyyətindən kənarda qalan şəxsi həyatıdır. Medvedev uzun illər Rusiya siyasi elitasının ən tanınmış simalarından biri olsa da, ailəsini siyasi gündəmin önünə çıxarmamağa çalışıb.

O, Svetlana Medvedeva ilə uzun illərdir evlidir. Cütlüyün İlya adlı bir oğlu var. Svetlana Medvedeva həyat yoldaşının siyasi karyerasının müxtəlif mərhələlərində onun yanında olub və xüsusilə sosial, xeyriyyə və mədəni layihələrdə fəal iştirak edib. Medvedev ailəsi ictimai tədbirlərdə birlikdə görünsə də, ailənin şəxsi münasibətləri və gündəlik həyatı barədə məlumatlar nisbətən məhdud saxlanılıb. Bu, Dmitri Medvedevin özünün də şəxsi həyatla dövlət fəaliyyətini ayırmaq istəyinin göstəricisidir. Medvedevlə Svetlana Medvedevanın münasibətlərinin kökü tələbəlik illərinə gedib çıxır. Onların tanışlığı Leninqrad Dövlət Universitetində təhsil aldıqları dövrə təsadüf edir və sonradan ailə qurublar. Svetlana onun siyasi karyerasının yüksəlişindən əvvəl də yanında olub, prezidentlik və baş nazirlik illərində isə Rusiyanın siyasi səhnəsində birinci xanım və hökumət rəhbərinin həyat yoldaşı statusunda görünürdü. Bununla belə, o, klassik siyasi fiqur obrazı yaratmağa çalışmayıb və əsasən sosial təşəbbüslərlə yadda qalıb. Medvedev ailəsinin yeganə övladı İlya da uzun müddət mediadan uzaq saxlanılıb. Atasının prezidentliyi dövründə belə onun şəxsi həyatının mümkün qədər qorunmasına diqqət yetirilib. Bu baxımdan Medvedevin ailə modeli Rusiya siyasətində tez-tez rast gəlinən yüksək səviyyəli dövlət xadiminin ailəsinin ictimai fəaliyyətə fəal şəkildə cəlb olunmasından müəyyən qədər fərqlənir. Medvedevin xarakterində texnologiyaya və müasir kommunikasiya vasitələrinə maraq da xüsusi yer tutur. O, prezidentliyi dövründə internetdən və sosial şəbəkələrdən fəal istifadə edən ilk yüksək səviyyəli rus siyasətçilərindən biri kimi diqqət çəkib. Bu xüsusiyyət onun daha müasir və texnokrat obrazının formalaşmasına kömək edib. Medvedevin fotoqrafiyaya da marağı olduğu məlumdur və prezidentliyi dövründə fotoaparatla çəkdiyi görüntülər ictimaiyyətə təqdim olunurdu. Onun musiqiyə, xüsusilə rok musiqisinə marağı da zaman-zaman mediada əksini tapıb. Bu cəhətlər Medvedevi klassik sovet siyasi elitasının sərt və qapalı obrazından fərqləndirirdi.

Hüquqşünas olması da onun dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Medvedev 1987-ci ildə Leninqrad Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib, daha sonra aspiranturada təhsil alıb və hüquq elmləri üzrə elmi dərəcə əldə edib. Uzun müddət universitetdə dərs deyib və akademik fəaliyyətlə məşğul olub. Məhz bu mərhələ onun siyasi karyerasının sonrakı illərində özünü daha çox texnokrat, hüquqşünas və idarəçi kimi təqdim etməsinə zəmin yaradıb.

Medvedevin ailə həyatında sakitlik üstünlük təşkil etsə də, siyasi karyerası kifayət qədər sürətli və hadisələrlə zəngin olub. Onun böyük siyasətə yolu Sankt-Peterburqdan başlayıb. 1990-cı illərdə şəhər idarəçiliyində çalışarkən Vladimir Putinlə əməkdaşlıq edib. Putin federal hakimiyyətə yüksəldikcə Medvedev də onun komandasında irəliləyib. 1999-cu ildə Putin baş nazir olduqdan sonra Medvedev Moskva siyasi elitasında daha görünən fiqura çevrildi. O, prezident administrasiyasında müxtəlif vəzifələr tutdu, 2003-cü ildə Kremlin Administrasiyasına rəhbərlik etdi, 2005-ci ildə isə birinci baş nazir müavini təyin olundu. Bu mərhələdə onun əsas fəaliyyət istiqamətləri sosial layihələr, səhiyyə, təhsil və dövlət proqramları ilə bağlı idi. Medvedevin siyasi həyatının ən mühüm dönüş nöqtəsi 2008-ci il prezident seçkiləri oldu. Vladimir Putinin dəstəklədiyi Medvedev seçkidə qalib gələrək Rusiyanın prezidenti seçildi. Putin isə baş nazir vəzifəsinə keçdi və beləliklə, Rusiya siyasi sistemində “tandem” adlandırılan idarəçilik modeli yarandı.

Medvedev prezidentliyi dövründə özünü daha liberal və modernləşmə tərəfdarı siyasətçi kimi göstərməyə çalışdı. İnnovasiya, rəqəmsal texnologiyalar, hüquqi islahatlar və iqtisadiyyatın modernləşdirilməsi onun çıxışlarının əsas mövzularından idi. Skolkovo innovasiya layihəsi də məhz onun prezidentliyi dövründə xüsusi diqqət qazandı. Medvedevin prezidentliyi 2008-ci ildə Rusiya-Gürcüstan müharibəsi ilə başladı və bu hadisə onun xarici siyasət kursunun ilk böyük sınağı oldu. Daha sonra Rusiya ilə ABŞ arasında münasibətlərin müəyyən qədər yumşaldılması istiqamətində addımlar atıldı və 2010-cu ildə yeni START müqaviləsinin imzalanması həmin dövrün mühüm nəticələrindən biri oldu. Lakin Medvedevin prezidentliyi dövründə belə əsas siyasi qərarların Kremlin ümumi hakimiyyət sistemi çərçivəsində qəbul edildiyi aydın idi. 2012-ci ildə Putin yenidən prezidentliyə qayıtdı, Medvedev isə baş nazir vəzifəsini tutdu. Bu dəyişiklik onun siyasi sistemdəki rolunu dəyişsə də, hakimiyyət elitasındakı mövqeyini aradan qaldırmadı. 2012-2020-ci illərdə hökumətə rəhbərlik edən Medvedev iqtisadiyyat, rəqəmsallaşma, dövlət xidmətlərinin elektronlaşdırılması və sosial siyasət məsələləri ilə məşğul oldu. 2014-cü ildə Krımın ilhaqından sonra Qərbin Rusiyaya qarşı sanksiyalar tətbiq etməsi Medvedevin də fəaliyyətinə təsir göstərdi. O, hökumət başçısı kimi Rusiyanın iqtisadi cavab tədbirlərinin hazırlanmasında iştirak etdi. 2020-ci ilin yanvarında hökumətin istefasından sonra Medvedev yeni siyasi mərhələyə keçdi və Rusiya Təhlükəsizlik Şurası sədrinin müavini təyin edildi. Eyni zamanda “Vahid Rusiya” partiyasının sədri oldu. Beləliklə, prezident və baş nazir vəzifələrindən sonra o, Rusiyanın təhlükəsizlik və siyasi qərarvermə sistemində yüksək mövqedə qalmağa davam etdi. Medvedevin siyasi obrazında ən ciddi dəyişiklik isə 2022-ci ildən sonra baş verdi. Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibənin başlanmasından sonra onun ritorikası əvvəlki illərlə müqayisədə kəskin şəkildə sərtləşdi. Bir vaxtlar Qərblə dialoq, texnoloji əməkdaşlıq və modernləşmə haqqında danışan Medvedev son illərdə ABŞ və Avropa ölkələrinə qarşı ən sərt açıqlamaları verən rusiyalı siyasətçilərdən birinə çevrildi. Xüsusilə sosial şəbəkələrdəki çıxışlarında NATO, ABŞ və Avropa dövlətlərini kəskin tənqid edir, Rusiyanın təhlükəsizlik maraqlarını müdafiə edir və Ukrayna müharibəsi ilə bağlı Moskvanın mövqeyini sərt şəkildə ifadə edir. Bu transformasiya onun siyasi bioqrafiyasının ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biridir. 2008-ci ildə Qərbdə daha liberal və islahatçı Rusiya lideri kimi qəbul edilən Medvedev 2026-cı ildə Kremlin ən sərt ritorikaya malik simalarından biridir. Onun həyat yolunda dəyişməyən əsas xətt isə Vladimir Putinlə siyasi əməkdaşlıqdır. Medvedev prezident olanda Putin baş nazir, Putin prezident olanda isə Medvedev baş nazir olub. Bu münasibət onların uzun illər ərzində vahid siyasi sistem daxilində bir-birini tamamlayan fiqurlar olduğunu göstərir. Hazırda Medvedev Rusiyanın prezidenti deyil, lakin Təhlükəsizlik Şurası sədrinin müavini və “Vahid Rusiya” partiyasının rəhbəri kimi ölkənin siyasi elitasında yüksək mövqeyini qoruyur. Onun 61 yaşında siyasi fəaliyyətini davam etdirməsi və xüsusilə təhlükəsizlik məsələlərində sərt mövqeyi gələcəkdə də Rusiya siyasi gündəmində qalacağını göstərir. Medvedevin bioqrafiyasının ən maraqlı tərəfi isə onun bir siyasətçi kimi keçdiyi uzun məsafədir: Leninqrad Universitetinin hüquq fakültəsində təhsil alan, universitetdə dərs deyən və ailə həyatını mümkün qədər diqqətdən kənarda saxlayan gənc hüquqşünasdan Rusiyanın prezidentinə, baş nazirinə və təhlükəsizlik siyasətinin əsas simalarından birinə qədər uzanan karyera…

Onun şəxsi həyatı siyasi fəaliyyətinin əksinə, əsasən sakit və qapalı qalıb, siyasi portreti isə illər ərzində tamamilə dəyişib. Məhz bu ziddiyyət Dmitri Medvedevi Rusiya siyasi elitasının ən maraqlı simalarından birinə çevirir: ailə həyatında təmkinli, ictimai davranışında uzun müddət texnokrat və modernləşmə tərəfdarı, siyasi ritorikasında isə son illərdə son dərəcə sərt və qarşıdurmaçı fiqur...

Cavanşir Abbaslı
Musavat.com