Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Marqların savaşı: Vaşinqton, Moskva və Kiyev niyə razılaşa bilmir
Mar-a-Laqodakı görüş sülhü bir addım belə yaxınlaşdırmadı. Əksinə, o, qəti şəkildə təsdiqlədi ki, bu müharibədə ABŞ-ın, Ukraynanın və Rusiyanın ortaq məqsədi yoxdur. Ortaq məqsədin olmadığı yerdə isə danışıqlar sülh alətinə deyil, təzyiq formasına çevrilir. Məhz buna görə də müharibə nə 2025-ci ildə, nə də böyük ehtimalla 2026-cı ildə başa çatmayacaq.
ABŞ prezidenti bu müharibəni istənilən qiymətə bağlamağa çalışır. Ona görə yox ki, müharibə qlobal təhlükəsizliyə təhdiddir, ona görə ki, daxili siyasətinə mane olur.
Ona sadə, sürətli və seçiciyə “satıla bilən” bir razılaşma lazımdır. Bu razılaşma ilk növbədə 2026-cı ilin payızında Konqresə keçiriləcək aralıq seçkilərində uduzmamaq şansına xidmət etməlidir. Həmin seçkilərdə onun üçün vəziyyət heç də rahat deyil. Konqresin itirilməsi siyasi nəzarətin itirilməsi, gündəliyin iflici və şəxsi hakimiyyətə ciddi zərbə deməkdir. Əlavə və heç də az əhəmiyyət kəsb etməyən motiv onun obsesiv ideyasıdır – Nobel Sülh Mükafatı, şəxsi triumfun və tarixi “haqlanmanın” simvolu. Məhz buna görə zaman amili və “sürətli nəticə” onun üçün kritikdir. Ədalət, uzunmüddətli təhlükəsizlik və Ukraynanın maraqları bu formulaya daxil deyil.
Rusiya prezidenti bu müharibəni başlayaraq, ağrısız çıxışı olmayan strateji bir səhv edib. Onun üçün döyüş əməliyyatlarının davamı seçim deyil, zərurətdir. İşğal edilmiş ərazilərin itirilməsi sistem daxilində zəiflik kimi qəbul ediləcək, zəiflik isə avtoritar modeldə hökmə bərabərdir. Buna görə də Kreml üçün müharibə hakimiyyətin özünü qoruma formasıdır.
Ukrayna isə prinsipial olaraq fərqli mövqedədir. Onun üçün bu müharibə reytinqlər, seçkilər və ya simvollar uğrunda deyil. Bu, suveren dövlət kimi mövcud olmaq haqqı uğrunda müharibədir. Prezident Zelenski bu illər ərzində açıq şəkildə göstərib ki, Ukrayna beynəlxalq alver obyekti deyil və başqalarının siyasi dövrlərində dəyişmə pulu ola bilməz. Təzyiqlər davam edir, lakin ölkə artıq “sülh” naminə subyektivliyinin itirilməsi ilə ödəniş etməyə hazır deyil.
Bu gün əsas təhlükə Ukraynaya “sövdələşmə” sözü ilə ört-basdır edilmiş faktiki kapitulyasiya mahiyyətli kompromisin sırıdılması cəhdidir. Ordunun ixtisarı, Konstitusiyanın yenidən baxılması, Aİ və NATO kursundan imtina və ya suverenliklə bağlı “müvəqqəti həllər” barədə istənilən söhbət sülhə aparan yol deyil. Bu, daha pis şərtlərlə yeni müharibənin sadəcə təxirə salınmasıdır.
Avropa getdikcə anlayır ki, Ukraynanın süqutu mövcud təhlükəsizlik arxitekturasının sonu deməkdir. Buna görə də dəstəyi güclənir, lakin o da illüziyalara qapılmamalıdır – təhlükəsizliyi başqasının azadlığı hesabına almaq olmaz.
Nəticə son dərəcə sərtdir: Ukrayna suverenliyini nə müttəfiqlərin təzyiqi altında, nə də düşmənin təhdidləri qarşısında ticarət predmetinə çevirə bilməz. Suverenlik danışıqlar mövzusu deyil. Dövlətçilik kompromis ola bilməz.
Azadlıq müharibədə fasilə naminə satılmır.
Bu gün edilən istənilən güzəşt sabahın qaçılmaz eskalasiyasıdır. Tarix bunu artıq həddən artıq baha qiymətə sübut edib.
Lord Palmerstonun dediyi kimi: “Politikada daimi dostlar yoxdur – yalnız daimi maraqlar var.”
Ramiz Yunus,
politologiya professoru
“Xəzər” Beynəlxalq Universiteti
XƏBƏR LENTİ
04 Iyun 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ