Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Müqavilə faizi deyil, yalnız illik 5 faiz tələb oluna bilər - Ali Məhkəmə
Faiz müqabilində borc vermək ilk baxışdan adi mülki münasibət təsiri bağışlasa da, bu fəaliyyətin davamlı və sistemli xarakter alması ciddi hüquqi nəticələr yarada bilər.
Musavat.com xəbər verir ki, bu xəbərdarlıq Ali Məhkəmədən gəlib.
Ali İnstansiyanın mövqeyindən irəli gələn əsas mesaj budur ki, şəxsi vəsaitini faizlə borc verən hər kəs bu fəaliyyəti istədiyi formada həyata keçirə bilməz.
Faizlə borc vermək olarmı?
Azərbaycan Respublikası Mülki məhsulların 740.1-ci maddəsinə əsasən qanunda və ya müqavilədə ayrı-ayrı qaydada saxlanılmamışdırsa, borcverən borcalandan müqavilədə müəyyən edilmiş qaydada və müəyyən faizdə almaq hüququna malikdir. fiziki şəxslər arasında faiz ödəməsi öz-özlüyündə icazə verilmir.
Konkret şəxsə borc verilməsi ilə bağlı şəxslərə mütəmadi, sistemli və əldə edilən gəlir əldə etmək faizlə borcun ödənilməsi hüquqi hal deyil. Məhz bu fəaliyyətin müəyyən edilməsi onun səlahiyyətlərinin müəyyən edilməsinə əsaslanaraq qanunla müəyyən edilir.
Müqavilə bağlanarkən və icra olunarkən nələrə diqqət yetirilir?
Faizlə borc münasibətləri yazılı şəkildə rəsmiləşdirilməli, müqavilədə əsas borcun hesabi, faiz dərəcəsi, hesablanma qaydası, qaytarılma müddəti və ödəniş qaydası dəqiq müəyyən edilmişdir. Eyni zamanda, pulun faktiki olaraq saxlanılması və saxlanmasından sonra mümkün qədər istifadə edilmiş formada saxlanılmalıdır. Bu baxımdan bank köçürmələri daha təhlükəsiz vasitələrdən biridir. Nağd ödənişlər əldə edilirsə, onların da bölmələri qəbz və digər sənədlərlə əldə edilmək üçün məqsədəuyğundur. Çünki məhkəmə mübahisəsi zamanı “pul vermişəm”, pul qaytarılıb”, “faiz istifadə edib” kimi şifahi izahatların deyil, onlar icazə vermədiklərini bildiriblər.
Faizlə borcvermə nə vaxt sərfiyyata çevrilə bilər?
Şəxs gəlir əldə etmək nəticəsində əldə edilə bilən və qeyri-məhdud sayda şəxslərə asanlıqla faizlə borc verirsə, artıq onun fəaliyyətinin hüquqi statusu məsələsi ortaya çıxır. Mülki məhsulların 740.10-cu istifadəsinə əsasən gəlir əldə etmək potensial məhsul kimi, subyekt tərəfindən icazə-məhdudlara pul vəsaitlərinin borc götürməsi yalnız normativ hüquqi aktlara uyğun olaraq kreditlərin istifadəsinin təmin edilməsinə icazə malik şəxs tərəfindən həyata keçirilir. Bu tələblər qəbul edilmədən fəaliyyət göstərilməsi potensial sahibkarlıq kimi qiymətləndirilə və məsuliyyətə səbəb ola bilər.
Qanunsuz fəaliyyət üçün hansı qanun pozuntusu yarana bilər?
Ən mühüm risklərdən biri budur ki, borc sahibi şəxs borcalana qarşı məhkəməyə müraciət etdi, öz fəaliyyətinin qanuniliyi də araşdırıla bilər. Borcların fəaliyyətində sahibkarlıq və ya digər hüquq pozuntularının xüsusiyyətlərini təyin etsə, xüsusi qərardad qəbul edilmiş materialları hüquqi qiymətlərə görə prokurorluq orqanlarına göndərə bilər.
Başqa sözlə, borcunu tələb etmək üçün məhkəməyə rəhbərlik edən şəxs öz fəaliyyətinin hüquqi araşdırmaya məruz qalması ilə bağlı ola bilər. Qanunsuz fəaliyyət borcunun öz tələbini də riskə ata bilər. Əgər konkret iş üzrə borc baxımından fəaliyyətlə məşğul olmaq olar, bu, onun üçün razılaşdırılmış faiz və digər vəsaitləri tələb etməməsinə ciddi təsir göstərə bilər. Belə vəziyyətdə borc götürmək imkanı əldə etmək imkanı (faiz və digər vəsaitləri) tələb etmək imkanları məhdudlaşa, yalnız 5 faiz tələb etmək imkanı əldə edə bilər.
Faizlə müəyyən edilmiş borc şəxsləri müqavilə ilə rəsmiləşdirmə, faktiki verilmiş fakti faiz dərəcəsini dəqiq göstərmək lazımdır, bütün ödənişləri sənədləşdirmə və fəaliyyət sistemli xüsusiyyətlərə, onun hüquqi statusunu düzgün şəkildə tərtib etmək lazımdır.
Pulun özünə məxsus olması sizə lazım olan formada və sistemli şəkildə tənzimlənən tələblərdən kənar dövriyyəyə buraxmaq hüququ vermir. Əks halda bu gün “asan qazanc” kimi görünən fəaliyyət məhkəmə mübahisəsinə, xüsusi qərarda və müəyyən vəziyyətdə və ya cinayət məsuliyyətinə səbəb ola bilər.
E.Məmmədəliyev,
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
25 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ