Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Fransada prezidentlik savaşı başladı: Le Pen ilk debatda kartlarını açdı
Fransada 2027-ci il prezident seçkiləri uğrunda mübarizə faktiki olaraq başlayıb. Ölkənin əsas siyasi düşərgələrini təmsil edən yeddi namizəd ilk dəfə eyni səhnədə qarşılaşıb və debat Fransa siyasətindəki dərin fikir ayrılıqlarını üzə çıxarıb.
Musavat.com xarici agentliklərə istinadən xəbər verir ki, bu barədə POLITICO-nun jurnalisti Viktor Quri-Laffont yazıb.
Fransanın nüfuzlu işəgötürənlər təşkilatı MEDEF-in təşkil etdiyi debat “Roland Garros”un (tennis yarışı üçün istifadə edilən kompleks) əsas kortunda keçirilib. Səhnəyə prezident seçkilərinin hazırkı favoriti Marin Le Pen, solçu lider Jan-Lük Melanşon, keçmiş baş nazirlər Eduar Filipp və Qabriel Attal, Rafael Qlükksmann, Bruno Retayo və “Yaşıllar”ın lideri Marin Tondelye çıxıblar.
POLITICO-nun qiymətləndirməsinə görə, debatın aşkar qalibi olmayıb. Əvəzində namizədlərin Avropa İttifaqından tutmuş dövlət borcuna qədər Fransanın gələcəyini müəyyən edə biləcək məsələlərdə nə qədər fərqli mövqelərdə dayandıqları aydınlaşıb.
Ən böyük qarşıdurmalardan biri Avropa İttifaqı ətrafında yaşanıb. Makronun 2017–2020-ci illərdə baş naziri olmuş Eduar Filipp Aİ-ni ABŞ və Çin qarşısında daha sərt davranmağa çağırıb. O, Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Lyayenin Donald Trampla imzaladığı Turnberry ticarət razılaşmasını hətta “acınacaqlı müqavilə” adlandırıb.
“Biz avropalı tərəfdaşlarımızı Çin və ABŞ-la güc dilində danışmağa inandırmalıyıq”, – deyə Filipp bildirib.
Jan-Lük Melanşon isə daha radikal mövqe tutub. O bildirib ki, prezident seçilərsə, Fransa Aİ-nin ticarət və iqtisadi siyasətlə bağlı bəzi qaydalarına tabe olmayacaq. Melanşon hətta Avropa İttifaqının əsasını təşkil edən müqavilələrin yenidən yazılması çağırışını təkrarlayıb.
Marin Le Pen isə Aİ ilə bağlı köhnə sərt xəttinin bir hissəsini qoruyub. Vaxtilə Fransanın İttifaqdan çıxmasını müdafiə edən Le Pen prezident seçilərsə, ölkəsinin Aİ büdcəsinə ödədiyi vəsaiti 5 milyard avro azaltmağa söz verib.
Debatın ən çox diqqət çəkən məqamlarından biri də Le Penin iqtisadi proqramını daha aydın şəkildə ortaya qoyması olub. Prezidentlik yarışının favoriti dövlət xərclərindən 125 milyard avroya qənaət edəcəyini bildirib. Le Pen bunu miqrasiyaya ayrılan xərcləri azaltmaq, dövlət agentliklərinin sayını ixtisar etmək və Aİ-yə ödənişləri aşağı salmaq hesabına həyata keçirməyi planlaşdırır.
O, Makronun böyük etirazlara səbəb olmuş pensiya islahatını da geri çevirmək istəyir. Le Pen əksər fransızlar üçün minimum pensiya yaşını yenidən 62-yə endirəcəyini təsdiqləyib.
Bununla belə, Le Pen biznes dairələrinə də mesaj göndərib. O, gələcək hökumətlərin büdcə kəsirini müəyyən həddən yuxarı qaldırmasını əngəlləyəcək konstitusiya dəyişikliyi təklif edib. POLITICO bunu Almaniyadakı “borc əyləci” modelinə bənzədir.
Debatın üzərində dolaşan ən böyük rəqəm isə 3,5 trilyon avro olub. Fransanın dövlət borcu artıq bu həddi keçib və səhnədəki namizədlərin heç biri mövcud vəziyyətin davam etdirilə biləcəyini iddia etməyib. Lakin borcun necə azaldılması məsələsində ortaq mövqe olmayıb.
Melanşon Avropa Mərkəzi Bankının əlində olan Fransa dövlət istiqrazları üzrə faiz ödənişlərinin dayandırılmasını təklif edib. O, özəl kreditorların əlindəki borclara toxunmaq fikrində olmadığını deyərkən əlavə etdiyi “heç olmasa indiki mərhələdə” sözləri zalda gülüş doğurub.
Makron düşərgəsindən çıxmış iki keçmiş baş nazir – Eduar Filipp və Qabriel Attal isə özlərini dövlət xərclərini azaltmağa hazır ciddi maliyyə siyasətçiləri kimi göstərməyə çalışıblar. Rəqibləri dərhal onların qarşısına bir rəqəm qoyublar: Emmanuel Makron 2017-ci ildə prezident olduqdan sonra Fransanın dövlət borcu 1 trilyon avrodan çox artıb.
Debat eyni zamanda Makrondan sonrakı Fransa uğrunda mübarizənin nə qədər parçalanmış olduğunu göstərib. Sağdan sola yeddi iddialı siyasətçi prezidentlik uğrunda mübarizə aparır, lakin hazırda yarışın önündə Marin Le Pen gedir.
POLITICO qeyd edir ki, seçkilərə hələ səkkiz ay qalır və ilk debat heç kimə həlledici üstünlük qazandırmayıb. Bununla belə, qarşıdakı seçkinin təkcə Fransanın deyil, bütövlükdə Avropanın siyasi gələcəyinə ciddi təsir göstərə biləcəyi artıq indidən görünür.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
28 Avqust 2026
27 Avqust 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ