Onlayn ictimai-siyasi qəzet
Yeni İran müharibəsinin tarixi – 11 sentyabr...
İranla İsrail arasında yeni genişmiqyaslı müharibə təhlükəsi yenidən gündəmə gəlib. İsrail tərəfi Tehranın yəhudi Yeni ili – Roş-Ha-Şana günlərində ölkəyə genişmiqyaslı zərbə endirə biləcəyini iddia edir. İsrail mətbuatında mümkün eskalasiya üçün 11–13 sentyabr tarixləri göstərilir.
Musavat.com “Svobodnaya Pressa”ya istinadla xəbər verir ki, İsrail hakimiyyətinin bu xəbərdarlığı artıq ölkənin müdafiə naziri İsrael Kats tərəfindən də səsləndirilib. Kats İranın yəhudi bayramları zamanı hücum etməsinin mümkünlüyünü istisna etməyib və İsrailin həm müdafiəyə, həm də hücuma hazır olduğunu bildirib.İsrail müdafiə naziri daha sonra İsrail ordusunun rəhbərliyi qarşısında çıxışında İranın ağır iqtisadi təzyiq altında olduğunu və bunun Tehranda daha riskli qərarlara səbəb ola biləcəyini iddia edib.Lakin məsələ bununla bitmir. İsrail kəşfiyyatına istinad edən məlumatlarda İran hakimiyyəti daxilində müharibənin davam etdirilməsi ilə bağlı fikir ayrılıqlarının yarandığı da irəli sürülür. İddiaya görə, İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu – SEPAH ölkənin xarici siyasət kursunda həlledici rolunu qoruduğunu nümayiş etdirmək istəyir.
Maraqlıdır ki, Rusiya Pleşanov adına Rusiya İqtisadiyyat Universitetinin siyasi analiz və sosial-psixoloji proseslər kafedrasının dosenti, ehtiyatda olan polkovnik Aleksandr Perenciyev İsrail tərəfinin bu məlumatları açıq şəkildə yaymasını şübhəli hesab edir.Onun fikrincə, əgər kəşfiyyat həqiqətən İranın konkret hücum hazırlığında olduğunu müəyyənləşdiribsə, belə məlumatın müdafiə naziri tərəfindən açıq şəkildə elan edilməsi məntiqsiz görünür. Çünki bu halda qarşı tərəf öz planlarını dəyişə bilər.Perenciyev hesab edir ki, məlumatların yayılmasının başqa səbəbi də ola bilər.Ekspertin fikrincə, İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahunun daxili siyasi mövqeyi kifayət qədər mürəkkəbdir və hakimiyyət mümkün etirazlardan narahat ola bilər.
İsrail tərəfinin göstərdiyi 11–13 sentyabr tarixləri Roş-Ha-Şana – yəhudi Yeni ili ilə üst-üstə düşür. Bu günlərdə ölkənin müxtəlif şəhərlərində kütləvi tədbirlərin keçirilməsi gözlənilir. Məhz bu məqam Perenciyevin versiyasında əsas yer tutur.Ekspert hesab edir ki, İran təhlükəsi barədə xəbərdarlıq İsrail hakimiyyətinə kütləvi toplantılara nəzarəti gücləndirmək və təhlükəsizlik tədbirlərini sərtləşdirmək üçün siyasi imkan yarada bilər.Yəni burada söhbət yalnız İran təhlükəsindən deyil, İsrail daxilində mümkün etirazların qarşısının alınmasından da gedə bilər. Netanyahunun siyasi problemləri fonunda bu amil xüsusilə diqqət çəkir. Baş nazirə qarşı etirazlar, hökumətin müharibə siyasətinə yönələn tənqidlər və onun barəsində davam edən məhkəmə prosesi İsrail siyasətində gərginliyi artıran amillər sırasındadır. İran həqiqətən 11 sentyabrda hücuma hazırlaşır?
İranın belə bir hücuma hazırlaşdığı barədə konkret və müstəqil təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. “Svobodnaya Pressa”ya danışan Perenciyev də İsrail tərəfinin bu iddialarına ehtiyatla yanaşır. Ekspertin fikrincə, Tehran hazırkı mərhələdə müharibəni genişləndirməkdə maraqlı olmaya bilər. İran rəsmiləri əvvəlki açıqlamalarında öz hərəkətlərini ABŞ və İsrailin hücumlarına cavab kimi təqdim ediblər. Bununla belə, İranın regiondakı ABŞ hərbi obyektlərinə və İsrailə qarşı cavab zərbələri endirmək imkanları qalır. Belə bir ssenaridə Livan, Yəmən, İraq və Qəzza zolağında İranla əlaqəli qüvvələrin də prosesə cəlb olunması ehtimalı İsrail üçün ciddi təhlükə kimi qiymətləndirilir. Xüsusilə Livanın cənubundakı vəziyyət yeni eskalasiyanın mümkün mənbələrindən biri hesab olunur. İsrail ordusunun strateji əhəmiyyətli Əli əl-Tahir silsiləsi ərazisinə nəzarəti ələ keçirməsi də regionda gərginliyi artıran amillərdən biri kimi göstərilir.
Beləliklə, qarşıdakı günlərdə regionda təhlükəli ssenarinin reallaşacağı istisna edilmir. Lakin 11 sentyabr tarixinin konkret hücum günü kimi təqdim edilməsi hələlik İsrail tərəfinin ehtimal və xəbərdarlıqlarına əsaslanır. Ən diqqətçəkən məqam isə budur: İsrail hakimiyyəti bir tərəfdən İranın mümkün hücumu barədə xəbərdarlıq edir, digər tərəfdən isə bu xəbərdarlıq ölkə daxilində kütləvi tədbirlərin və toplantıların təhlükəsizlik səbəbilə məhdudlaşdırılması üçün əsas yarada bilər. Bu səbəbdən 11 sentyabr ətrafında yaranan gərginlik yalnız İran–İsrail qarşıdurmasının yeni mərhələsi baxımından deyil, həm də İsrailin daxili siyasi mübarizəsi prizmasından diqqətlə izlənilir.
Musavat.com
XƏBƏR LENTİ
07 Sentyabr 2026
ŞƏRHLƏRŞƏRH YAZ